{"book":"adl1182","page":316,"text":"(۲۹۱)\n\nاز موضوع تذکار فقرات مذکور واضح معلوم میشود که اوستا از سر چشمه\nرود خانه های مذکور گرفته (مثلاً کوهای «اپو شیدا او» یکی از شاخه های\nکوه بابا) تا ریزشگاه آنها بحیره کاسایا Kasaya (هامون سیستان) بر تمام خط\nسیر آنها اطلاع داشته این رودخانه ها قرار ذیل اند :\nهیتومنت : این رودخانه عبارت از هیرمند است: نام آن تمام حوزه هیرمند\nحتی کل سیستان راهم در بر میگرفت چنانچه در فهرست اراضی ١٦ گانه بدان\nاشاره شد در زمیادیشت فقره ٦٧ بصفت صاحب جلال و افتخار یاد شده\nو تذکار رفته که امواج کف آلودان تمام مصیبت هارا با خود می برد.\nخواسپه Kvaspa : این رود خانه از جمله معاونین رود هیرمند است و\n(اسپ خوب) معنی دارد شاید در حوزه آن اسپ های خوبی تربیه میشد زیرا\nفراموش نباید کرد که مورخین كلاسيك یونان از قوم «آریا سپه» شاخه ئی\nاز آریایهای سوارکار در حوالی هامون سیستان اسم می برند و صاحب شهری هم\nبه همین اسم بودند. بطلیموس جغرافیه نگار یونانی مصری این رودخانه را\nبه نام «خوسپه Khuspa» یاد کرده و «سر اورل ستن» و دار مستتر آنرا عبارت\nاز رودخانه «خسپاس» میدانند.\nهواستر Hvastra : این رودخانه با رودخانه خواسپه پهلو به پهلو در فقره ٦٧\nزمیادیشت ذکر شده و قرار تحقیقات «سر اورل ستن» عبارت از رودخانه خاش\nیا خاش رود میباشد. آب این رودخانه در بعض مواقع سال خیلی کم حتى\nخشك میشود.\nفراداتا Fradatha : «فراداتا» عبارت از «فرارود» است. این اسم مرکب\nاز دو حصه است «فرا» و «داتا» که اولی را فرو جلال و شکوه و دومی را عدل\nو داد ترجمه کرده اند و بصورت غیر مستقیم اشاره به آبادی و حاصل خیز بهائی\nمیکند که رودخانه به اراضی دو طرف خود داده است. «فرا» قسمت اول نام","chars":1431,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl1182/00316.jpg","first_page":1,"last_page":527,"title":"Tārīkh-i Afghānistān تاريخ افغانستان","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl1182/316","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl1182/canvas/316","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl1182/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl1182_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}