{"book":"adl1182","page":314,"text":"(۲۸۹)\n\nکه آنرا «کوه سفید پوش» ترجمه کرده‌اند و شاید «سپیتۀ غرو نه» یعنی «کوهای سفید» بود، باشد این کوه هم یا همان سپین غر مشرقی و یا شاخه‌ئی از آن است و یا کوه علیحده‌ئی میباشد که برف آنرا پوشانیده بود. این مسئله بر همه معلوم است که ما در کشور خود در دو حصه سیاه کوه و سفید کوه داریم: سفید کوه و سیا کوه بین هری رود و حوزه مارجیان و سپین غرو تور غر واقع در ننگرهار (مشرقی). در اوستا هم این تفریق مراعات شده سیا کوه و سفید کوه اول الذکر قرار یکه دیدیم در زمیا دیشت بنام های «سیا مکه» «سیاك او مند» و «وفره یانت» (وقار او مند) یعنی «سیاه کوه» و «برف کوه» خوانده شده اند و سفید کوه ننگرهار بنام «سپیتا گوناگیری» تذکار یافته و «تورغر» آنرا باید در میان اسمای کوه‌های اوستا تجسس کرد.\n\nستیرا: نام قدیم تیرا است که با تلفظ باشندگان دامنه شمالی سفید کوه (ST) به (T) تبدیل میشود. «ستیرا» در اصل حقیقت نام بلند ترین قله و کوه این علاقه بود زیر ا در یسنای دهم اوستا در يك جمله ادبی چنین آمده: (اوی ستیرا ستارو سارا) یعنی «بطرف کوه تیرا که سر آن به ستاره میخورد». این هم از ملاحظه نماند که در فقره ٦ زمیادیشت در قطار کوهها از کوهی بنام «تیراTaera» هم اسم برده شده است.\n\nپورواتاوا Paurvatava: در فقره دهم یسنای دهم این کلمه هم آمده و آنرا «بالای این کوها» ترجمه کرده‌اند حال آنکه این هم اسم خاص کوهی است که در علاقه ننگرهار افتاده و هنوز هم بنام «پروت» یاد میشود.\n\nرودخانه‌ها: رودخانه‌ها همیشه بصورت عمومی در ظهور مدنیت‌ها رول مهمی بازی کرده و تهذیب بشر عموماً در حوزه و دلتای رودخانه‌های بزرگ عرض وجود کرده است. صرف نظر از دنیای بیرون این مسئله در مملکت خود ما به وضاحت دیده میشود ورول رودخانه‌های افغانستان در دوره‌های قبل التاریخ","chars":1519,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl1182/00314.jpg","first_page":1,"last_page":527,"title":"Tārīkh-i Afghānistān تاريخ افغانستان","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl1182/314","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl1182/canvas/314","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl1182/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl1182_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}