{"book":"adl1182","page":312,"text":"( ۲۸۷ )\n\nپرا کنده ساخت این کوهها که به شهادت متن اوستا محل روئیدن بته هوما\nیاسوما بود همه اش داخل خاك افغانستان است واينك يكه يكه آنها را\nمطالعه میکنیم :\nیوپائی ری سنا : « یوپائی ری سنا » یا « ایشکته یوپائی ری سنا » عبارت از کوه\nبلند هندوکش است که در اوستا در فقره سوم زمیادیشت و در فقره ده و یازده\nیسنای دهم یکدفعه در قطار عمومی کوهای آریانا و بار دیگر مخصوص در مورد\nروئیدن بته « هوما » ذکر شده . « یوپائی ری سنا » اسمی است خیلی زیبا وادبی\nو مرکب از چند کلمه میباشد : « یوپا » یعنی ( بلند ) ، « ری » یعنی\n( بطرف ) ، « سنا » یعنی «عقاب» . معنی تحت اللفظی مجموعی آن « بالای\nپرواز عقاب » یا « بلندتر از حد پرواز عقاب » میشود ، این سلسله کوه\nعظیم الشان که مانند دیوار بلند سنگی در وسط آریانا افتاده در بندهش بنام\n« اپارسین Aparsin یادشده و این اسم خلاصه همان نام اوستائی است زیرا\nمرکب از دو کلمه « اپار » یعنی «بالا وماورا » و « سین » یعنی ( عقاب )\nمیباشد یونانیها عموماً این کوه را « پارو پامیزوس » خوانده و به همین جهت\nمورخین و جغرافیه نگاران آنها ولایت مرکزی افغانستان را که یکحصه زیاد\nآن ولایت کابل فعلی را در بر میگیرد بنام « پارو پا میزادی » یاد کرده اند .\nطوریکه بالا دیدیم در زمیادیشت اوستا اسم این کوه به کلمه « ایشکته »\nیا « شکته Shkata » متصل است که در بندهش « شگفت » Shkaft شده و یکی\nاز معانی که دار مستتر برای آن میدهد همین شگفت است که تاحال در زبان\nدری آریانا از بین نرفته وبه این ترتیب آنرا ( کوه شگفت وپراز\nغرایب ) هم ترجمه میکنند که با معنی خود اسم آن میتوان آنرا « کوه بلندتر\nاز حد پرواز عقاب و پر شگفت و غرایب » خواند\nقراریکه از « بندهش » و «زادسپیرام Zad Sapram» بر می آید کوه « آپارسین »","chars":1505,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl1182/00312.jpg","first_page":1,"last_page":527,"title":"Tārīkh-i Afghānistān تاريخ افغانستان","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl1182/312","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl1182/canvas/312","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl1182/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl1182_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}