{"book":"adl1182","page":273,"text":"(٢٤٨)\n\nخواص داستانی خود را از دست داده و به دوره های تاریخی نزدیکتر شده اند\nچنانچه در حوالی ١٥٠٠ ق م مدققین به وجود امپراطوری بزرگ و نیرومندی\nدر باختر شهادت میدهند (١) و ویشتاسپه (گشتاسپه) را که معاصر زرتشتر\nسپیتمان بلخی و اوستا میباشد در حوالی ١٠٠٠ ق م قرار میدهند.\nاسپ و باختر: چون کلمۀ «اسپه» (اسپ) در آخر اسمای پادشاهان این\nسلسله آمده است برای رفع حیرت کسان و در عین زمان برای نشان دادن اهمیت\nاسپ در حیات آریائی کتلۀ باختری چند سطر مینگاریم: آریاها حینیکه در\n«آریانا ویجه» (حوزۀ علیای اکسوس و سیردریا و اراضی متصل آن) زندگانی\nداشتند بواسطۀ تماس با اقوام مغلی نژاد و توریاها تربیۀ اسپ را از اقوام تورانی\nیاد گرفته و در نتیجه مهمترین و سریعترین عامل حرکت و انتشار و کامیابی\nهای آنها در تسخیر اراضی جدید چه در اروپا و چه در دیگر نقاط آسیا گردید\nآریاها در زمان اقامت طولانی خود در باختر به اسپ و تربیۀ آن بیش\nاز پیش توجه کردند و چون صفحات هموار و وسیع باختر برای تربیۀ\nاین قسم حیوان فوق العاده مساعد بود بهترین نسل آن در آنجا بمیان آمده\nو به مرور روزگار تا امروز باقی ماند بیشتر اهمیت اسپ و اسپ دوانی\nو سوارکاری را در عصر ویدی شرح دادیم (صفحه ١٣٢). در دوره اوستائی\nبه شهادت خود اوستا اهمیت اسپ در باختر و سایر نقاط آریانا بیشتر معلوم میشود\nو میتوان گفت که جامعۀ آریائی سراسر يك جامعۀ سوارکاران بود چنانچه\nهنوز صفحات وسیع باختر مصداق این جمله شده میتواند. رؤسای خانواده های\nبزرگ گله های چندین هزاری اسپ داشتند و هر کدام از روی تربیۀ اسپ های\nخود بصفتی یاد و مسمی شده بودند مانند: کرساسپه «صاحب اسپ لاغر»\nاروت اسپه «صاحب اسپان تندرو» پوروشسپه «صاحب اسپ پیر» ارجت اسپه\n\n(١) صفحه ١٠ مطالعات جغرافیائی شمال غرب هند تالیف وی وین دوسن مارتن.","chars":1533,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl1182/00273.jpg","first_page":1,"last_page":527,"title":"Tārīkh-i Afghānistān تاريخ افغانستان","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl1182/273","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl1182/canvas/273","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl1182/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl1182_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}