{"book":"adl1182","page":180,"text":"(۱۰۰)\n\nحیات قدیم ویدی واوستایی خود در آریانا بخوبی میشناخته و در ادبیات و\nآئین ورسومات حیات اجتماعی آنها رول مهمی بازی کرده است.\n«سر اوول استن» مدقق و جهان گرد معروف انگلیس تحت عنوان «افدرا»\nو نبات هوم وسوما مقالهٔ فصلی در اطراف این گیاه نوشته (۱) و اظهار میدارد\nکه گیاه هوما وسوما که در الحال هم پارسی های هند استعمال میکنند نباتی از\nخانوادهٔ «افدرا Ephedra» یا «افدرا فولیا تا Ephedra foliata» است در\nهمین مقاله تذکار رفته که داکتر «تی تی شن» که در هیئت تحدید سرحدات افغانی\nشامل بود در طی راپورتی اظهار نموده که EphedrapacyIclada در درهٔ هری رود\nو بادغیس هرات بنام هوم Hum هوما Huma يهما Yehma معروف است\nو از بلوچستان گرفته تا درهٔ هری رود و بادغیس در اراضی سنگلاخ\nوریگی میروید. قرار نظر به داکتر موصوف این گیاه بنام «هوم بندك\nHum-i-bandak هم یاد میشود «سراورل استن» به تائید نظریهٔ داکتر «تی تی شن»\nاظهار میکند که در مسافرتی که در ۱۹۱۵ در امتداد سرحد افغانی وفارس\nنمودم به گیاهی بر خوردم که اهالی بنام «هوم Hum» یاد میکردند\n«سراورل استن» بعد ازین بیانات اظهار میدارد که این «افدرا» همان «هوما»\nیا «سوما ئی» است که در متن اوستا و سرود ریگ وید بکرات ذکر شده آنگاه\nبه تائید نگارشات اوستا یکه یکه کوهای افغانستان را به رنگی که مختصراً پیشتر\nذکر شد نام میبرد و از روی رهایش آریائیها در دامنه های جنوب هندو کش\nو دره های (سپین غر) به صورت قطعی ثابت میکند که گیاه سوما یا هوما به شهادت\nکتب قدیمه و تحقیقات جدیده نباتی بود که در سرزمین افغانستان می روئید و\nهنوز هم می روید.\n\nساختن مشروب سوما : قراریکه ادبیات قدیم کشور ما، ریگ وید به پیرایه های\n\n(۱) این مقاله در صفحه ۵۱۰ تا ۵۱۴ مجله ذیل نشر شده است :\nBulletin of the School of Oriental Studies Volume VI Part 2","chars":1555,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl1182/00180.jpg","first_page":1,"last_page":527,"title":"Tārīkh-i Afghānistān تاريخ افغانستان","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl1182/180","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl1182/canvas/180","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl1182/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl1182_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}