{"book":"adl1182","page":178,"text":"(١٥٣)\n\nمخصوصاً «سراورل ستین» انگلیس مطالعه کرده و تحت عنوان «جغرافیه اوستا»\nدر ١٨٨٦ کنفرانسی درین زمینه و دیگر مسایل مربوطه در هفتمین کنگرهٔ\nبین المللی مستشرقین در وین داده است و دارمستتر هم در ترجمهٔ زند اوستای خود\nاز آن استفاده نموده از روی این همه مطالعات دقیق علمی معلوم میشود که از\nنقطهٔ نظر اوستا کوهائی که گیاه «سوما» یا «هوما» در آن ها میرویند فقط\nکوهای آریانا یا افغانستان بود چنانچه بالاتر در مقابل اسمای قدیم اوستائی\nکوهای مذکور نام های امروزهٔ آنها هم نوشته شد و آشکار گردید که سلسلهٔ\nهندوکش با تمام شاخه های آن و کوه های سفید کوه و تیرا و کوهستانات غور\nو کوه پروان وغیره تنها نقاطی بود که گیاه معروف در آنها می روئید . انحصار\nکوهای آریانا از نقطهٔ نظر اوستا برای روئیدن سوما دلیل دیگری است که\nاوستا تنها از نقطهٔ نظر جغرافیا خاك آریانا را خوب ترمیشناخته و کانون خاك\nآریائی های اوستا اینجا بود .\nهمین قسم اگر بالاتر برویم سرود های ویدی هم مفصل از «سوما» و صفات\nورنگ آن با کلمات و استعاره های بس شاعرانه صحبت میکند چنانچه بسان\nبدانها اشاره خواهد شد . ولی مانند اوستا راجع به محل نشوونموای این گیاه\nصریحاً چیزی نمیگوید ولی این خالیگاه را «عتروید» که کتاب دیگری از جملهٔ\nچهار کتاب سرود های ویدی است پر میکند زیرا در آنجا واضح تذکار رفته\nکه گیاه سوما روی کوه (موجاوات) یا بهتر تر بگوئیم کوه «منجوان» می روئید\nمدققینی که از وضعیت و نام های جغرافیائی افغانستان اطلاع کافی ندارند با وجود\nصراحت اسم «منجوان» اشتباه کرده ومحل آنرا به بعض جاهای دیگر افغانستان\nوپنجاب تعین کرده اند حال آنکه نام این کوه بدون کدام تغیر کلی بهمان\nشکل قدیم خود تا امروز باقی مانده وعبارت از کوه (منجان) است که بدان\nکوتلی هم معروف شده وراه رفت و آمد بین نورستان وصفحات بدخشان است","chars":1559,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl1182/00178.jpg","first_page":1,"last_page":527,"title":"Tārīkh-i Afghānistān تاريخ افغانستان","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl1182/178","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl1182/canvas/178","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl1182/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl1182_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}