{"book":"adl1182","page":177,"text":"(١٥٢)\n\nطبیعی کشور از عصارهٔ یکنوع گیاه وعسل وشیر مشروبی بنام سوما درست\nمیکردند. عین این کلمه «سوما» باتغیر (س) به (هـ) که قاعدهٔ عمومی بین زبان\nسنسکریت ویدی واوستائی است درباختر وسائر نقاط آریانا درعصر اوستائی\n«هوما» خوانده میشد اگرچه «سوما» و«هوما» اساساً نام همین مشروب بودولی\nتئمها در مورد خود گیاه که یکی از مرکبات آن شمرده میشد هم اطلاق میشد\nاین گیاه را آریائی های کتلهٔ باختری در ادوار مدنیت های باستانی\nخود میشناختند و آنرا گیاه مقدسی میشمردند و دافع شروبلیات ومقوی جسم\nوروح میدانستند . طوریکه در سرودهای ریگ وید جزو نهم برای مناقب\nوستایش «سوما» وقف شده دراوستا هم قسمتی بنام «هوم یشت» ازان سحبت\nمیکند . سوما در معتقدات آریائی های باختری عصر اوستائی افسانهٔ کوچکی\nهم دارد که قرار آن مبدء اولیهٔ این گیاه در آسمانها بوده و عقابی موسوم به\n«سینا Cyena» از کوه بلند« هریتی بری زا Haratibareza» برداشته وروی\nکوه های بلند یوبائی ری سئا Upairisaena (هندوکش) ستیر Staera( کوهای\nتیرا )کوسراد Kusrada (کوه کوراسون غور) پورانا Paurrana (پروان) سپی\nتاگوناگیری Spita-gaona- gairi (سفیدکوه)وسایرکوه ها پراگنده ساخت (۱)\nاز روی تذکرات اوستا واضح معلوم میشود که این گیاه درقلل ودامنه های\nمرتفعۀ کوه ها واراضی کهستانی می روئید. قراویکه بالاذکرشد اوستا يك یشت\nکامل را بنام «هوم یشت» درین زمینه وقف کرده و از نقاطی که این گیاه\nدران میروئید مفصل وبصورت دقیق ذکرکرده . کوه هائی را که گیاه «سوما»\nدر آن هامی روئید و اسامی آنها در اوستا ذکرشده بسیاری از مستشرقین\n(۱) فقرهٔ یازدهم یشای دهم یاهوم یشت دوم صفحه ٤٤ کتاب آریانا نگارش\nمؤلف . صفحه ٥٠٧ Indien Studies مورخه ١٢ می ١٩٣١(مدرسهٔ مطالعات شرقی لندن)","chars":1485,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl1182/00177.jpg","first_page":1,"last_page":527,"title":"Tārīkh-i Afghānistān تاريخ افغانستان","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl1182/177","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl1182/canvas/177","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl1182/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl1182_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}