{"book":"adl1182","page":103,"text":"(۷۸)\n\nيكحصهٔ زياد و قديم سرودها كه بيشترش در شمال هند و كش سروده شده بود\nبكلی از بين رفته و امروز جزء مجهولات است، به اين ترتيب علت اين امر واضح\nميشود كه چرا نام بلخ و باختر در سرودهای ریگ وید كه از حيث زمان به عصر\nمهاجرت و از حيث مكان به جنوب هندو كش و پنجاب نسبت ميشود تذكار نيافته\nچنانچه همين جهات را مدققين غربی و هندی مد نظر گرفته «هلیبرانت»\n«برون هوفر» و «شاندرا داس» میگويند كه مبدأ اولی «ودا» مخصوصاً هند\nو پنجاب نیست بلكه افق جغرافيايی آن اراضی كابل زمين را در بر ميگيرد\nو تا ارا كوزی و بكتريان هم انبساط داشته (۱) فراموش نباید كرد كه اگر\n«ریگ وید» از بلخ و باختر اسم نبرده اترو ید (Atharva veda) كه كتاب دیگری\nاز جملهٔ چهار كتاب سرود و بدی است اینجا را بنام «بلهیكا Balhika» ذكر كرده\nو اين نام در «مها باراته» و ادبيات سانسكريت كلاسيك ذكر شده و قبایل متعدد\nو معروف آریائی که از باختر به ماورای «سندهو» و پنجاب مهاجرت كرده اند\nبنام «بهليكه Bahlika» شهرت زیاد داشتند چنانچه جزئيات به تفصيل\nدر مبحث قبايل ذكر شده است. اصل ريشهٔ اين كلمه «بهلی» يا «باهلی Bahli»\nاست كه اگر (ح) آن به (خ) و (ل) آن به (د) تبدیل شود از ان «بخدی»\nیا «باخدی» ساخته ميشود و اين نامی است كه اوستا به شهر كهن و زيبای بلخ\nداده است.\nبه اين ترتيب می بینیم كه «اتروید» و «مها باراته» و سائر مآخذ سانسکریت مهد قديم\nو خانه باستانی و اصلی كتلهٔ آریا را فراموش نکرده و ريشی ها اگر در اثر\nمهاجرت از مرکز آریائی خود دور هم شده اند باز هم از ماورای جبال\nو رودخانه های خروشان هميشه به آن نقطهٔ اساسی و مهد تربيه و ثقافت و نظام\n(۱) صفحهٔ ۸۷ كتاب هند تا ۳۰۰ سال ق م تأليف «واله دوپوسن» صفحهٔ ١٨٤ ريگ وید\nيك كلچر تاليف «شاندرا داس» نظریهٔ ما مبنی بر اینکه سرودهای گمشده و مجهول در بغدی\nسروده شده اند در صفحات گذشته شرح یافته.","chars":1591,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl1182/00103.jpg","first_page":1,"last_page":527,"title":"Tārīkh-i Afghānistān تاريخ افغانستان","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl1182/103","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl1182/canvas/103","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl1182/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl1182_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}