{"book":"adl1177","page":133,"text":"(۱۰۸)\n\nاو در صنعت خطاطی و خوشنویسی اینست که با هر دو دست یعنی دست راست و چپ خطوط یکسان زیبا می نوشت خط توأمان یعنی خط دو طرفه را او ایجاد نموده چنانچه خودش می گوید:\nتوأمان مخترع مجنون است\nکز قلم چهره گشائی ها کرد\nتا شدم مخترع وصورت کش\nخطم صورتی پیدا کرد\nاز تألیفات مجنون سه رساله مستقل در اصول و قوانین خطوط است که اثر اول او رساله خط وسواد، دوم ' قواعد خطوط سبعه ' وسوم ' رسم الخط ' نام دارد یکی ازین رساله خود را بنام سام میرزای صفوی اهدا کرده چنانچه خود بهزاد مذکور در تحفه سامی باین مسئله اشاره نموده است (۱)\nآثار فوق الذکر او نه تنها در تعریف خط و اصولات آن است بلکه حاوی نسخه های گرانبهایی در ترکیبات رنگها و ساختن سیاهی خوب می باشد از جمله در ترکیب یکی از رنگهای خوب جهت نگاشتن خط زیبا می گوید :\nرنگی که صفای خط در آنست\nاز آب وحنا و زعفران است\nاز جمله دلائلی که ثابت می کند مولانا مجنون برخلاف قول صاحب پیدایش خط و خطاطان در قرن دهم هجری زندگی می کرده با سلطان حسین بایقرا معاصر نبوده است اینست که خودش در ماده تاریخ رساله رسم الخط میگوید :\nچو از رسم خطش تاریخ دادم\nازانش نام رسم الخط نهادم\nبحساب ابجد 'رسم الخط' سنه ٩٤٠ را نشان میدهد.\nمجنون هر کتابی را که استنساخ می نمود تاریخ اتمامش را نوشته در اخیر آن به طور واضح امضا می نمود چنانچه مجموعه خطوط او که جهانگیر پادشاه هند آنرا بصورت مرقعی تدوین نموده بود به امضای روشن و مزین بود. (۲)\nامروز از نمونه های خطی مجنون و همچنان از نسخه های رسائل وتألیفات او کمتر اثری بدست می آید از مصنفات و آثار او تنها دو نسخه در بریتش موزیم لندن موجود است یکی نسخه قلمی رسم الخط و دیگری خط و سواد در سنه ٩٠٠ هجری وفات (۳) کرده است\n(۱) صفحه ٨٤ تذکره تحفه سامی طبع طهران (۲) صفحه ٤٠ تذکره خوشنویسان طبع هند\n(۳) صفحه ٥٤ تذکره خوشنویسان طبع هند","chars":1582,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl1177/00133.jpg","first_page":1,"last_page":163,"title":"Ṣūratgarān va khūshnivīsān-i Harāt dar ʻaṣr-i Taymūriyān صورتگران و خوشنويسان هرات در عصر تيموريان","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl1177/133","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl1177/canvas/133","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl1177/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl1177_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}