{"book":"adl1172","page":41,"text":"۲۰\n\nشیخ الاسلام و اطرافیان تا بعد از و معاونین معدود او قرار گرفتند لیکن با وجود وسعت مقام ، در اثر جمعیت انبوه که به غرض استفاده فراهم شده بودند جای خالی باقی نبود\n\nخطابۀ سید جمال الدین\n\nسیدجمال الدین در حال شدت چك چك ها بر فراز منبر خطابه برآمده ونطق غراء خود را که بر افکار و حکم مشتمل بود ایراد نمود ـ در این نطق قوم را به جسد وصنائع را به اعضاء جسم شباهت داده و گفت زمانیکه اعضاء وقفه می نمایند بدن می میرد و همچنان کار خانه های قوم اگر معطل شوند قوم تنزل نموده و هلاك می نماید.\nمردم به این خطاب تماماً گوش شده و چك چك های پیاپی موجب تعجب حضار گردیده همه به ستائش او زبان کشودند و تفصیلات آن را امام شیخ عبده در صدر رسالۀ دهیریین چنین بیان نموده است : چون موعد خطابه سید فرا رسید مردم بسوی دارالفنون متوجه گشته يك جمعیت بزرگ رجال دولت واعیان اهل علم و ارباب جرائد حضور بهمرسانیده و بزرگترین وزراء مملکت در مجلس حاضر بودند سیدجمال الدین بر فراز منبر برآمده آنچه برای قراءت مرتب نموده بود ایراد نمود. « حسن افندی » نظر خود را بطرف کلام او معطوف ساخته میخواست برای ارائه عدم اهمیت آن حجتی بدست آرد مگر حقیقةً بمقصود خویش کامیاب شده نتوانست در خطاب خود زنده کانی انسانی را به بدن زنده تشبیه نموده و هر صنعت را به منزلۀ يك عضو از عضاء این بدن تصور نموده و منافعی را که این اعضاء به بدن می رساندند تشریح داد پادشاه را به دماغ که مرکز تدبیر واراده است مثل زده آهنگری را بازو وزراعت را به جگر و ملاحی را به پای و هر صنعت از صنائع را هم چنان به یکی از اعضاء بدن شبیه ساخته در اطراف تمام این تمثیلات بیان","chars":1399,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl1172/00041.jpg","first_page":1,"last_page":251,"title":"Ḥayāt-i Sayyid Jamāl al-Dīn Afghān حيات سيد جمال الدين افغان","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl1172/41","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl1172/canvas/41","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl1172/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl1172_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}