{"book":"adl1168","page":52,"text":"آثار عتیقه کوتل خیر خانه ( ٣٥ )\n\nاز روی منشاء خود ، غربی میباشند ، هیچ جای شک و شبهه نیست و صربی آفتاب که مصاحبین موصوف باطرافش ایستاده اند شخصاً او هم از هند بیگانه است . بنای سنگی کوتل خیر خانه لباس مربی موصوف را ـ بجز بعض باریکی ها ـ شبیه سلاطین قرن چهارم میلادی نشان میدهد ، و این زمانه مصادف نهضت بزرگ آفتاب در عالم مشرقی بوده است (۱) ادیان زردشتی آتش پرستی و آفتاب پرستی از مدت درازی علاقه سیستان (۲) (سکانه وی پات سکاستهانا ) را فتح نموده ، روز بروز پیش آمده خود را به آستانه هند رسانید . بود تشبیهات دین آفتاب پرستی در عصر شاهنشاهان سلاله گوپتا خیلی زیاد بوده است . کتیبه « ماند سور » متعلق به سلطنت « کوما را کوپتا » تفصیلات تعمیر معبد آفتاب را در سنه ٤٣٧ بعد از مسیح در بردارد . سر لوحه « اندور » که در زمان سلطنت نواسه اش « سکاندا گوپتا » حکاکی شده ، از اعانه ذکر کرده است که برای نگه داری چراغ روغنی در معبد آفتاب تخصیص یافته بود(۳) و نیز این مسئله را باید بخاطر گرفت که آئین رب النوع آفتاب مخصوصاً در عهد شهنشاهان « وارد ها نا » یعنی اخلاف گوپتاها رونق زیادی یافته بود .\nچنانچه زائر چینی هوتسین (یا هیوان تسانگ در وقت زیارت قنوج) که در آنجا میهمان «هرش واردهانا» پادشاه محل بود، از وجوديك معبد آفتاب در نزدیکی معبد سیوا ( ماهش دارا ) ذکر و خاطر نشان کرده که بهريك از این معابد هزار نفر کشیش وجود داشته است (۱) و نیز زائر موصوف از مجسمه طلائی معروف رب النوع آفتاب که مکلل بجواهر بوده ،\n(۱) کتب « تاریخ ادبیات هندوستان » تالیف ونتر نتز - ۱ - صفحه ۶۷.\nVinternitz، History of Indian Litterature\n(۲) قسمت مهمی از کتاب «بها ویشاپورانا» از رسم آفتاب پرستی معموم در«ساکدویپا» بحث ساخته وازراهبان آفتاب پرستی موسم « میوجکه »و« مگه » نام گرفته است ـ و این رسم بدون تردید با آئین آفتاب و آتش پرستی زردشت را بطه دارد ـ (۳) کتاب قبل الذکر تالینی کانتا بهاتاسالی ـ و دیگر کتاب سلسله های سلطنتی و تاریخ هند از زمان کانشکه تا استیلای اسلام ـ مولفه ـ ل ـ دولا واله پوشن ـ\nL. de la Vallée Poussins، Dynasties et l'histoire de l'inde depuis Kanishka jusqu' aux invasions musulmanes\n(۱) کتاب «سی ـ یو ـ کی نوشته جات بودائیون در باب دنیای غرب » تالیف بیل ۱ ـ صفحه ۲۴۲\nBeal، Si. Yu-ki, Budhist record of the Western World","chars":2012,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl1168/00052.jpg","first_page":1,"last_page":75,"title":"Ās̲ār-i ʻatīqah-i kūtal-i Khayr Khānah آثار عتيقۀ کوتل خير خانه","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl1168/52","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl1168/canvas/52","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl1168/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl1168_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}