{"book":"adl1163","page":881,"text":"فتوحات اسلامی جلد ثانی (۲۸۸) سلطان وقت\n\nظاهر شدن نگفتن جبرئیل علیه السلام مهدی منتظر طریق اولی نمیداند من مهدی منتظرم\nمگر بعد اراده کردن خدایتعالی ظهور او را ازین جهت خود را از بیعت مردم منع\nمی نماید تا اینکه تهدید بکشتن میشود و بزور بیعت میکنند این سر گفته نبوی\nصلی الله علیه وسلم است که یصلحه الله فی لیلته یعنی خدایتعالی یکشب\nاو را اصلاح میکند تا اینکه دانسته شود ازین سخن که وی بمهدیت خود نمیداند\nمگر وقت کردن حق تعالی ظهور او را پس هرکس که ادعا میکند که من مهدی منتظرم\nبیعت باین نفس خود خواهش کرده با همراه مردمان سراسر عبث مقاتله میکند\nمخالف تصریح نبی صلی الله علیه وسلم است در زمانه پیش ازین مردمان بسیار این دعوا را\nنموده به ثبوت نرسید ایشان با خلفا جنگها و وقایع بسیار واقع شد چنانچه\nدر کتب تواریخ مذکور است مؤلف میگوید نامها و وقایع شان مخضارا در رسالته\nمستقله جمع کردم تا کسی که بران واقف شود بداند که اشخاصیکه دعوی مهدویت\nکردند دعوای شان ثابت نشد ثابت نمیشود مگر برای کسی که پیغمبر صلی الله علیه وسلم\nخبر داده زیرا که وی صادق و مصدق هوای نفسانی نطق نمیکرد علامه ابن\nخلدون در تاریخ خود کلامی نیز نموده که فائده های ابر در متعلق این مبحث\nخلصا آن را جهت تکمیل فائده ذکر مینمائیم حاصل کلام اینکه کسانیکه مدعی این\nدعوی است یا از جماعه موسوسین و یا دیوانگان اند علاج آن نا اگر احداث\nفتنه نمایند قتل است والا ایشان را مسخره نمایند که سر برهنه براه و بازار\nگردانیده شوند یا از کسانی اند که ادعاء ریاست و پادشاهی بدارند کین\nاین دعوا را وسیله ملک گردانیده از انچه که ایشان را از هلاک و کشتن پادشان\nدر نزد احداث فتنه عاید شود غفلت می ورزند گاهی بعضی از صالحین برا\nاظهار حق چنین عوامنموده به خیال افتاده که وی مهدیست گمان خود خطا\nشده لوازم تائید محتاج الیه در اقامت حق و امر معروف و نهی منکر ندانستند\nزیرا که حق تعالی فتنه انگیز یرا بروی فرض نکرده بلکه حق تعالی بقرار قدرت\nبنده امر فرموده قال رسول الله صلی الله علیه وسلم من رای منکرا\nفلیغیره بیده فان لم یستطع فبلسانه فان لم یستطع فبقلبه یعنی کسی که فعل بدیرا\nدید باید آن را بدست خود تغییر دهد و اگر قدرت ندارد بزبان و اگر نمیتواند بدلی\nبد برد احوال پادشاهان و دولت باقویست در انفع که آنرا متزلزل\nو بنای آن را ویران ساخته نمیتواند مگر مطالب قویه که دارای آن","chars":2008,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl1163/00881.jpg","first_page":1,"last_page":1141,"title":"Tārīkh-i futūḥāt-i Islāmīyah تاريخ فتوحات اسلامية","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl1163/881","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl1163/canvas/881","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl1163/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl1163_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}