{"book":"adl1163","page":613,"text":"فتوحات اسلامی جلد ثانی ( ۲۰ ) کارهائی که تترها در قفچاق در وس نمودند\n\n(۱) بحر آزو که نام دریایی\nکسپین مشهور است بحر آزوق\nکه از راف خاک\nمحاط است خلیج قسطنطنیه\nکه آنرا بوغاز یا سغورس\nمیگویند اتصال ندارد بلکه\nبدیائی سیاه متصل\nاست مقصود شاید این\nمسئله سهو کاتب باشد\n۱۲ مترجم\n\nبجنگ آغاز نمودند مگر چون هر دو در قوة برابر بودند بهیچ کدام غالب نشده تترها به\nقپچاقها فرستادند که ما هر دو از یک جنس و یک نژادیم و اقوام آلان از ما و شما قومیست\nدرین جدا بیاسند میخواهیم که شما در بین مداخله نکرده ما و آلان را بهم بگذارید البته از مال\nو امتعه هر چه بخواهید بشما میدهیم و تعهد میکنیم که دیگر بشما بهیچگاه متعرض نشویم قپچاقها\nبا این مسئله راضی شده چیزی اموال از نزد تاتارها گرفته و خود از مین برآمدند تاتارها\nبا آلان حمله برده و قتل و تاراج زیادے در ایشان نموده جانب قپچاق در حالی\nکه قپچاق بائی خبر و آرام بودند رهسپار شده داخل شهر و دیارشان شده چندی تقلیل\nآنچه داده بودند از آنها استرداد نمودند قپچاق ہائے که در حواشی ملک خود بودند\nبمجردی که خبر را شنیدند بدون اینکه معارضه کنند بنای فرار را گذاشته بعضی کوه ها\nو بعضی بجنگل ہا متواری شده و بعضی بملکای وس رفتند و تاتارها ملک قپچاق که\nدارای چراگاه های وسیع هم در زمستان و هم در تابستان است و نیز در زمستان\nمواضع گرم و در تابستان منازل سرد دارد و چراگاه ہای خوب در سواحل بحر دارد\nمتمکن شده خود را به سوداق که مرکز قپچاق و منشاء ثروت آن ست رسانیدند چه\nسوداق به بحر خزر مجاورت دارد و کشتیهای تجارتی که حامل البسه است بدیشان میرسد\nدر عوض تجارت کنیزک ہا و غلام ها و قندره سنجاب را حمل نموده میبرد و بحر خزر متصل است\nبخليج قسطنطنیه (۱) و چون تاتارها بسوداق رسیدند آنرا تصرف نموده شمشیر را در اہل آن گذاشته\nاہالی را متغرق نمودند بعضی از اہالی با مال و عائله خود بکوه ہا صعود نموده و برخی بدریائی گشت\nمردم که بدست مسلمانان و زیر فرمان غازبان قلیج ارسلان سلجوقی بود گریختند .\nکارهائی که تترها در قپچاق وروس نمودند\nچون تتر ها بسر زمین قپچاق مستولی شدند و قپچاق ہا متفرق گشته جمع کثیری از ایشان چنانچه\nگفتیم بطرف روس که ملک وسیع و مجاورشان و بدین نصرانیت متدین است رفتند و بمجرد\nرسیدن با روس ہا متفق الکلمه شده عزم نمودند که اگر تاتار ها بطرف روس بیایند از\nایشان دفاع کنند تاتارها هم در قپچاق مدتی سکونت نموده در سنه ششصد و بیست به\nجانب روس عزیمت نمودند روس ها با تاتارها که مستعد آمدن شان بودند پیش باز\nشان بیرون شدند تا اینکه از ایشان جلوگیری نمایند تاتارها که ازین واقعه خبر شدند\nواپس مراجعت نمودند روس ها این مراجعت شانرا دلیل ضعف و خوف شان پنداشت\nجدّاً ایشان را تعقیب نمودند و بمدت دوازده شبانه روز تترها رجعت و روسها-\nتعقیب مینمودند که یکے از طایفه تترها برگشته بر وسهای مغرور که بخیال خود دشمن را ضعیف و","chars":2436,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl1163/00613.jpg","first_page":1,"last_page":1141,"title":"Tārīkh-i futūḥāt-i Islāmīyah تاريخ فتوحات اسلامية","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl1163/613","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl1163/canvas/613","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl1163/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl1163_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}