{"book":"adl1162","page":123,"text":"۱۱۷\n\nقصه سر معلم و معلم امانت کرخ\n\nعمری مرا بدرس امانت امید بود\nهر شب که می گذشت بمن روزعید بود\n\nافسوس از معلم مامور مکتبش\nبا هم چوزید و عمرو بگفت و شنید بود\n\nگفتند زید تازه جوانست فیشنی\nعمرو غریب پیر محاسن سفید بود\n\nبا زید بود حربه خواه وطن پرست\nبا عمرو در عقیده خود مستبید بود\n\nزید نخست روز به عمرو نخست زدند\nو ین زید شب بکوفتن خود فرید بود\n\nپرسیدمش بخفیه که ای وحش بی شرف\nاین فعل زشت ز اهل تمدن بعید بود\n\nگفتا خموش باش که مسئول نیستم\n\nکاین قضیه درس او لطرز جدید بود\n\nاین غزل را بعد از رفتن محمد سلیمانخان و نائب سالار و آمدن نایب الحکومه\nدیدی که روزگار چسان شور میکند\nاخر کرا بجای که دستور می کند\n\nهر شب ملال را بتو نزدیک میکند\nهر صبح عیش را ز برت دور می کند\n\nاخیار را مصیبت دین خفته پشم کرد\nاشرار بین جا تمشان سور می کند\n\nخرسی بیچار باغ نشاند که خسرو است\nخوکی بدار نغمه شاپور می کند\n\nوین بی نماز گفته که اينک منم جنيد\nوان کوه فسق دعوی منصور می کند\n\nبا بنده ندا و کریم خبیث بین\nچون بلشويک بر فقرا زور می کند\n\nوان بوق اسیای سرکال کوتوال\nچون حشر اولین نفس صور می کند","chars":967,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl1162/00123.jpg","first_page":1,"last_page":203,"title":"Shāʻir-i āzād : as̲ar-i ṭabʻ, Muḥammad Ismāʻīl Khān Siyāh شاعر آزاد : اثر طبع، محمد اسماعيل خان سياه","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl1162/123","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl1162/canvas/123","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl1162/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl1162_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}