{"book":"adl0986","page":716,"text":"صفحه ( ٣٦ )\nسال اول ـ مجله کابل\nشماره ( ١١ )\n\nصرف در اثر تمایل همان خیال سطحی آنچه می خواهند میسرایند ولی\nهمینکه بعد گفتن و ایراد همان الفاظ ضرر و زیان یا عدم درستی آن نتیجه داد\nگوینده بخیال اساسی خود متوسل شده و بمیزان عقل می سنجد که سهو\nکرده و گفتار او عدم صحت را دارا بوده است ! آنگاه نادم و منفعل\nخواهد بود .\nکسانیکه اولا دارای این قریحه شریف و ذکاوت خداداد میباشند که باید آنچه\nمیخواهند بگویند البته قدری فکر میکنند که این گفتار شان دارای چه نتیجه خواهد شد\nبمحض این محاکمه كوچك خيال اساسی آن حاضر شده و برا در مفاد و اضرار\nکلامش رهنمونی کرده و بصحت و درستی ابراز مقصد کرده میتواند .\nاینچنین اشخاص اگر عادتاً در محاکمه خویش سهو نشده و همیشه پابند این قانون\nبوده باشند وجود شان از جمله اشخاص فوق العاده بشمار میرود و بالجمله اشخاصیكه\nکمتر این سوی محاکمه را گرفتار میشوند آنها هم در جمله عقلا و دانشمندان\nمحسوب خواهند بود ؛ ولی آنهائیکه غالبا بدون تعقل و محا كمه چیزی میگویند\nاینگونه گفتار همواره موجب خسران گوینده و زحمت شنونده واقع خواهد شد .\nاخلاقيون وعلما بنام « مناظره » علمی را عنوان و تدوین کرده اند ولی ما\nاز صرف وقت و زحمت تحصیل آن صرف نظر کرده میگویم اگر سخن\nبقدر لزوم و در حوضه تعقل و احکام خیال اساسی انسان ایراد کرده شود\nهیچگاه گوینده موجب خسران و برای مستمع که خواه فرد خواه جماعت باشد\nمغالطه ، اشتباه ، زحمت واقع نشده بالاخره موجب نفوذ سوء اخلاق و پریشانی\nحواس و اختلال زند گانی يك قوم و ملتی نخواهد گردید .\nکسانیکه زاید از مطلب فوق بمقصد فتنه انگیزی و تفرقه شیرازه جمعیت\nو اتحاد يك ملتى يا عدم محاكمه صحیحه فكر ، زیاده روی کرده و این گناه","chars":1456,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0986/00716.jpg","first_page":1,"last_page":3124,"title":"Kābul : ʻilmī, adabī, ijtimāʻī, tārīkhī کابل : علمى، ادبى، اجتماعى، تاريخى","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0986/716","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0986/canvas/716","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0986/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0986_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}