{"book":"adl0986","page":715,"text":"صفحۀ ( ٣٥ )\nسال اول ـ مجلۀ کابل\nشمارۀ ( ١١ )\n\nاستاد الشرق سعدی می فرماید :\nزبان در دهان خرد مند چیست\nکلید در گنج صاحب هنر\n\nحضرت بیدل می فرماید :\nتحسین خسیسان هیچ نفربی نمیباشد\nبروی تیغ بگذر بر لب بیجوهران مگذر\n\nمقتدایان و اخلاقیون اسلام درین خصوص دفاتر بزرگی با خلاف خویش نوشته وتوصیه فرموده اند ولی متاسفانه بقدریكه اولاد مشرقی از بسی فضایل ارثی خویش صرف نظر كرده وكاری بمقصد حفظ شئون انسانی ونظام امور اجتماعی ازان نمیگیرند این موضوع بزرگ هم در عالم فراموشی وزاویه خاموشی مانده است !!\nگرچه اساسا حسن استعمال زبان یا ایراد صحبت وناطقه‌ وابسته بقابلیت وزما مداری افكار واحساس است كه آنها چه القائی درین قالب می نمایند تازبان بدرستی قیام بایرداد نطق و الفاظ كرده بتواند ، ولی در بعضی ها نمیتوان منكر تاثیر اعتیاد شد كه این دسته اشخاص باوجود قابلیت فكر و احساس آنقدر زبان را بكار كردن و ناطقه والفاظ را بایراد عادت داده اند كه ضمیر را بیجا كه وفكر وخيال را بسنجش وتعقل موقع نداده آنچه خیال سطحی شان تخیل میكند فوراً آنرا باید بزبان جاری كنند .\nعلمای علم النفس میگویند انسان دارای دو خیال است : یكی خیال اساسی كه بلفظ « خارجی » نامیده می شود دیگر خیال سطحی « » كه این خیال مؤخر الذكر در موقع خواب ، هزیان سرائی ، جنون وغیره موجود بوده وبجای خیال اساسی عامل و كار فرما در وجود انسان می شود .\nلهذا اشخاصیكه باوجود صحت حواس گاهی بالفاظ نامربوط و سخنان بی لزوم زبان میگشایند گویا دران حال توجه بخیال اساسی خویش نكرده","chars":1309,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0986/00715.jpg","first_page":1,"last_page":3124,"title":"Kābul : ʻilmī, adabī, ijtimāʻī, tārīkhī کابل : علمى، ادبى، اجتماعى، تاريخى","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0986/715","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0986/canvas/715","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0986/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0986_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}