{"book":"adl0986","page":705,"text":"صفحه (۲۷) سال اول ـ مجله کابل شماره (۱۱)\n\nواقتصادی به تطورات عصر حاضره است که آنها را هدیه عصر خویش نموده توانست .\nچون در این بیان ما تقسیمات «جد نجز» را آوردیم از دو رهگذر بود (۱)\nنسبت به تقسیمات دیگران در شعب تغیر بلند ذهنی از جهتی وتبدل عالی بنائی در\nتنظیم اجتماع از جانب دیگر بخشیده (۲) در آن واحد حسی و شهودیست . بهتر\nاست در اینجا ما برای تنویر بعضی اذهان بآنچه حکیم فرانسوی متوفی ١٨٥٧\n(كونت اوغست) اسناد جسته اشاره ببریم یعنی از دستور هائیکه در فلسفه حسیه\nبمقتضای تاریخ بشری سر می نماید و آن عبارت از جا گرفتن انسان در مدارج عالیه\nاین دو دوره است ، با سوابق توطیه دخول به دور نهائی سومین باشد ، پس\nدور اول نزد این حکیم دور لاهوتی است یعنی روزیکه عقل بشرى تفسير اسباب\nو مسببات را مینماید ، درین دور انسان خرافی بوده عقل جزوی ابتدائی داشت ،\nو بطريق خلق و عنايه مباشر به دخالت آلهیه گردیدند ، زیرا تا زمانیکه ادراک\nانسان بدینگونه در فهم عالم باشد گویا هیچ راهی در مشی حصول علم صحیح نه بر آورده\nاز علم معرفت در بین مسببات و اسباب را هرگز ندانسته وارتقاً مادی ومعنوی را\nدر بر نگرفته چرا که آن بدون علم صحیح محال است .\nاما دور ثانی دور بحث در ماوراء الطبيعه است ..... پس شروع میکنند\nتفسیر دنیا را بقواعد ونظريات مجرده . . . که اکثراً خبران از نظر عمیق\nدر ابحار بی پایان اینجا برده اند ، هر چند ازين يك انكار نميتوان کرد که عقل\nحریت زیاد در این دوره حاصل کرده ، عبودیت کور کورانه موهومات را هیچ\nدانسته بعبادت خالق گرائیده اند زیرا ازین صرف کردن اوقات در مسایل مجهول\nفی الكنه ، محجوب في الجوهر بسا ضیاع اوقات می نماید . ولی دور سوم علمی\nوحسی است یعنی زمانیست که نظریات حل گردیده تجربه ومشاهدات جايگير\nآن میشود و در این دور مشعشه قواعد كلية استقرأ وملاحظه ، شموليت اعظم","chars":1566,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0986/00705.jpg","first_page":1,"last_page":3124,"title":"Kābul : ʻilmī, adabī, ijtimāʻī, tārīkhī کابل : علمى، ادبى، اجتماعى، تاريخى","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0986/705","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0986/canvas/705","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0986/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0986_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}