{"book":"adl0986","page":659,"text":"صفحه (٤٩) سال اول - مجلهٔ کابل شماره (۱۰)\n\nمحلی گردید، بزرگترین این سلسله های ولایتی همان رتبیل های کابل است که\nتا اواخر قرن نهم مسیحی دوام نمودند. هكذا رؤسای مقتدر محلی پشاور وصفحات\nشمالی پشاور که با استقلال داخلی زنده گی مینمودند. در تمام این مدت ( تا ظهور\nاسلام ) دیانت بودائی بر ولایت گندهارا حکمرنما بود ولی بمرور زمان زبان اصلی\nاریائی قدیم افغانستان در گندهارا متروك گردیده و جای خود را بزبان پشتو\nگذاشت ، وقسماً در حصص شمالی گندهارا لهجه های مختلفهٔ محلی از قبیل با جاوری قدیم\nو پشه ئی(تا هنوز نمونهٔ آن در بعض دره های نجر او باقیست) ظهور نمود، بعض محققین\nمغرب زبان موخرالذكر را از شعبهٔ السنهٔ هند شمار کنند ، ولی هنوز تحقیقات درستی\nدرین زمینه نشده و نتیجهٔ ثابتی بدست نیست . این لهجه های محلی مخصوص\nبقایای شاخهٔ دادیکای بخدانه ( تاجيك ها ) در ولایت کندها را بوده و ربطی بشعبهٔ\nگنداریها نداشت . نفوذ بودائیت با زبان هندی وعلم سانسکریت یکجا درافغانستان\nو ارد شد ، وحتی یکوقتی دروادی پشاور بقول انسکلپیدی اسلامی بریتانی زبانی\nکه گفتگو میشد یکقسم پرا کرت Pracrit ( آن السنه هندی که بعد از\nظهور بودا ومتروك شدن سا نسكريت ( ٦ قرن ق . م . ) پیدا و به پنج قسمت\nعمده تقسیم شده ) بوده که بزبان اریائی افغانستان و پشتو ربطی نداشت . بهر حال\nدردورهٔ اسلام این لهجه های مختلف اعم از انکه هندی بود یا اریائی جای خودش\nرا من حيث العموم بزبان پشتو گذاشت ، تنها در قسمتی از لغمان زبان فارسی\nکوهستانی میان قسمتی از داديك ها مروج و با پشتو آمیخته گردید .\nراجع بمدنيت وصنايع گريكو بودك ( يونان وبودا ) در ولایت گندها را ،\nحفریات علمی معلومات خوبی بدست میدهد . در قرن گذشته مستر مسون\nMasson انگايز ودوسه نفر همکاران او درهدهٔ مقدسه حفریاتی کرده و در\nاستوپه ها Stupa خسارهٔ زیادی رساندند ، معهذا سر رشتهٔ از آثار قیمتدار","chars":1605,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0986/00659.jpg","first_page":1,"last_page":3124,"title":"Kābul : ʻilmī, adabī, ijtimāʻī, tārīkhī کابل : علمى، ادبى، اجتماعى، تاريخى","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0986/659","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0986/canvas/659","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0986/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0986_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}