{"book":"adl0986","page":596,"text":"صفحه ( ٦٠ ) سال اول ـ مجله کابل شماره ( ٩ )\n\nتاریخ این حکمداران لایق از دلچسپ ترین وقایع و افتخارات تاریخی افغانستان است .\nدر طی دورۀ مغول در افغانستان ، حکومتهای هندوستان مجبور بودند مثل دورهٔ ظهور اسلام تا تشکیل دوام غزنوی همیشه جلوگیری حمله های تورکتازان و مهاجمین هند را از پاحتیای مرکزی خواهش نمایند، و پاحتیا دایما از ین رقابت ها حسن استفاده مینمود . در اختتام دورۀ تیمور به درهمات ازبك ها و فارسی ها تا صفحات پختیای جنوبی رسیدند ولی صرصر اینحوادث در قلاع سنگین پاحتیای مرکزی تاثیری ننمود. ظهور دولت هو تکیه در پختیای جنوبی سبب شد پاحتیای مرکزی بامداد عساکر بغرض تسخیر مملکت فارس به پردازد . نادر شاه ترکمان نیز خیبر را در پاحتیای شمالی با مشکلات زیادی عبور نمود. در ظهور دولت ابدالیه در پاحتیای جنوبی که مملکت بتوحید اداره مجدداً رونق آمد ، پاحتانه های مرکزی در رکاب قهرمان قرن مجده احمد شاه فاتح هند ، نهرهای هند را عبور و قصور سلاطین مغول را اشغال نمودند.\nدر تمام این اعصار در پاحتیای مرکزی زبان ملی همان زبان مستقل پشتو بوده و تنها نفوذ اسلام و رسمیت زبان فارسی کوهستانی در دربارهای افغانستان و مراودات با هند لغات عرب و فارسی و هندی را در آن ادخال نمود . عایدات ولایت پاحتیا عبارت از گمرکاتی بود که در دورهٔ فترت افغانستان از کاروانهای تجارتی گرفته ، وطرق مواصله تجار تورکستان ، چین ، فارس را با تجارت هندوستان آزاد میگذاشتند . تجارت خود پختانه ها با هندوستان عبارت از اصدار امتعه خام افغانستان و ایراد منسوجات هندی بود . اما مطالعه در عادات و اخلاق ، رسوم و جرگه ها ، جنگ و صلح ، شعر و موزيك اين پاك ترين عناصر آریانهای افغانستان محتاج مجلدی مستقل است . علی العجاله راجع بتاريخ سیاسی آنها با ایستی فهمید : ــ ولایت قدیم و قویم پاحتیا بعد از قرن هجده در اثر پالیسی دولت بریتانیا با طور عجیب و حيرت آوری پارچه پارچه و متلاشی گردید ، بنوعیکه","chars":1650,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0986/00596.jpg","first_page":1,"last_page":3124,"title":"Kābul : ʻilmī, adabī, ijtimāʻī, tārīkhī کابل : علمى، ادبى، اجتماعى، تاريخى","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0986/596","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0986/canvas/596","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0986/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0986_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}