{"book":"adl0986","page":589,"text":"صفحۀ (٥٣) سال اول - مجلۀ کابل شمارۀ (٩)\n\nدر سطور پیشتر راجع به وجه تسمیۀ پختون و پختانه شمه نوشتیم ، معهذا با ادق\nفهمید مرور زمان واصطلاحات طوایف داخلی افغانستان و اجانب ، اسامی متعددی\nدر مورد پختانه ها مستعمل و مصطلح ساخت ، چنانیکه هندو ها سرزمین پختانه را\n( روه ) نامیدند ، و روه در لغت ایشان مفهوم کوه را ظاهر مینمود ، پس پختانه ها\nبه روهیله موسوم شدند ، اجانب هم بعضاً پختانه هارا مطابق اصطلاح هندو ها\nرو هیله گفتند ، در مطالعات تاریخهای هندوستان باین اسم بسیار بر میخوریم\nانسکلوپیدی اسلامی بر تیا نیا نیز گوید :- « مهاجرین افغان که از افغانستان در\nهند رفتند وقسماً در وادی گنگ ساکن گردیدند ، به روهیله موسوم شده و این\nاسم را به ایالت خود شان ( روهل خند ) دادند . » با اینمراتب اسم روهیله عمومیت\nنیافته و در مفهوم خاص باقی ماند . اما اسم پتهان که از قرن شانزده عیسوی بین\nمحررین ظاهر ، و در مورد پختانه ها مستعمل گردیده ، قبلا اسم قبیله وی یکی\nاز قبایل پختانه ها بوده ، و مشتق از اسم بتان و پتی که از شعبۀ های بزرگ پختانه\nاست ، میباشد. در هندوستان کلمۀ پتهان نسبۀ عمومیت پیدا کرد ، زیرا تحریف\nهندی کلمۀ پختانه و پښتانه نیز پتهان گردید .\nاسم افغان با آنکه خیلی در قدیم استعمال شده معهذا گاهی در مورد نژاد\nو یا عموم طوایف پختانه اطلاق نگردیده است ، نام افغان مثل اسامی سوری ،\nغوری ، لودی ، خلجی وغیره در اوایل تنها نام قبیله وی بوده و بعد ها اسم\nادبی گردیده است ، چنانیکه در آغاز فتوحات عرب در ضمن اسمای طوایف\nافغانستان در غور از قبیل سوری و غوری کاهی از قبایلی بنام بنی افغان\nنیز در تاریخهای مسلمین ذکری شده ، و از انجمله بود قیس افغان که در حجاز\nرفته مسلمان و موسوم به عبدالرشید گردید و در دعوت خود بغور مجاهدات زیادی\nدر راه نشر اسلام نمود ، ازان بعد غالباً اهالی خود را بفامیل او منسوب نموده","chars":1595,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0986/00589.jpg","first_page":1,"last_page":3124,"title":"Kābul : ʻilmī, adabī, ijtimāʻī, tārīkhī کابل : علمى، ادبى، اجتماعى، تاريخى","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0986/589","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0986/canvas/589","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0986/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0986_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}