{"book":"adl0986","page":580,"text":"صفحه (٤٤)\nسال اول ـ مجلۀ کابل\nشماره (٩)\nوسند تا بلوچستان ، دویم باختیای شمالی یعنی قسمت کند هاریا ، سیوم باختیای\nمرکزی . شاهراه قندهار و کویته ومعبر درۀ بولان بین قندهار وسند ، زودتر\nاز همه گذر گاه ترکتازان هند قرار گرفته وضمناً سریعتر ولایت زابل داخل\nمدنیت جهان گردید ، اینستکه یکوقتی زابلستان را یکی از کانون های مدنیت\nیونانیان باختری مشاهده مینمائیم . هکذا شاهراه خیبر معروض عبور فاتحین\nبزرگ گردیده ، و ولایت گندهار یا روزی از مهمترین مراکز مدنیت بودائی\nبحساب رفت . درین میانه باختیای مرکزی مراحل جداگانه وخاصی را طی\nمینمود ، با رعایت این مطلب بود که ما از باختیای جنوبی ( زابلستان ) در گذشته\nسخن گفتیم ، واز باختیای شمالی در آینده بحث خواهیم نمود ، درینجا توجه\nما معطوف بتاریخ باختیای مرکزی است ، معهذا نمیشود مطالب را فشرده ودر\nحدود معینی نوشت ، زیرا باختیا در تاریخ وطن افغانستان یکی از عمده ترین قسمت\nهای قدیم محسوب است ، وبطوریکه میتوان فهمید افغانستان در قدیمترین ازمنه\nتاریخی خود بعد ازانکه نژاد آرین دران وارد و ساکن شد ، در سه قسمت\nاساسی منقسم گردید : ـ ولایت باختر در شمال وشرق ( شامل صفحات مرو و\nمرغاب ، میمنه ، بلخ ، قطغن و بدخشان ، چترال و نورستان ) ولایت آریانه\nدر غرب و مرکز ( شامل هرات و خراسان ، سیستان ، غور و هزاره جات )\nولایت باختیا در شرق و جنوب ( شامل باجور وسوات ، پشاور و کابل ،\nدیره جات و سند ، سمت جنوبی حالیه ، قندهار و بلوچستان ) سایر تقسیمات\nملکیه وطوایف افغانستان ازین سه منشأ بزرگ یعنی باختریها و آریانه ها\n( آریانه های هرات ) و پیکتین ها ( پختانه ها ) مشتق ومنشعب گردیده اند ،\nبطلونییز حدود باختیای قدیم را باین نوع تعیین میکند :ـ ولایت باختر که هندوها\nآنرا باهلمکا مینامیدند ، در شمال ومشرق افغانستان وشامل تمام علاقهای است","chars":1559,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0986/00580.jpg","first_page":1,"last_page":3124,"title":"Kābul : ʻilmī, adabī, ijtimāʻī, tārīkhī کابل : علمى، ادبى، اجتماعى، تاريخى","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0986/580","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0986/canvas/580","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0986/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0986_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}