{"book":"adl0986","page":540,"text":"صفحه ( 6 )\nسال اول - مجله کابل\nشماره ( 9 )\n\nاوضاع عامه را تدقیق و احتساب میکردند که آنچه بآنها هدایت داده شده بایستی تعمیل کرده شود !\nدر ملل دیندار قدیمه مثل هندیهای قدیم تربیه بیشتر وجود داشت چه تا امروز وحشی های جنگلات وسط هند باوجود بیعلمی وبی سوادی ، عریانی وغیره بعضی خصایص را مالك اند که جز اثر تربیه قدیمه آنرا نمیتوان دیگر تعبیری نمود . دیانت حقه اسلام از همه بیشتر درین مورد خدمت و مساعدت نموده است چه در اقوام مشرق بعضی خصایل و عادات زشت وظالمانه که جزو تربیه آنوقته بشمار میرفت موجود بوده واز لحاظ عدم بصیرت مردم یا اغراض متنفذین بین مردم رواج داشت لهذا دین مقدس آنرا رفع کرده ونقصانات این تربیه را اکمال و بعموم ابلاغ فرمود و ازان ببعد تربیه صحیح در مشرق عرض اندام کرده وانوارش در ودیوار تمام عالم را منور گردانید ولی با اینکه مسلمین سلف در اشاعه علوم قصوری نورزیده بودند معهذا تربیه عملی بیشتر از کتب و مدارس علمی مورد توجه آنها بود چه هر حاکم وعامل وپدر وپيشوا نسبت با تباع واولاد خود شان این مسئله را ملحوظ خاطر میداشتند که بایستی از آنچه لازم وما به الاحتیاج حیاتی است باید بآنها بیاموزاند پس درین راه قصوری نکرده بهمه دانستنی ها آنها را مکلف ووادار می نمودند ! گرچه امروز بین مشرقیان معروف است که بغداد . اندلس ، يا بلخ وهراټ فلانه مقدار کتب خانه و مدارس علمی را دارا بود ولی انصافاً مقدار و تعداد این کتب خانه ها و مدارس علمی بقدر مدارس وکتب خانه های موجوده هند ومصر ، عثمانی نمیرسد ! پس اگر در کیفیت ترقیات معنوی وانضباط اخلاقی مسلمین و مشرقیان سلف وانحطاط اخلاقی حال حاضره شرق تحقیقات وجستجو نمائیم می بینیم که فقط دران زمانه بتربیت خیلی اهمیت میدادند ولی امروز مامیل داریم که اولاد ما همه ضروریات خودرا از اوراق چند دانه کتب و روز نامه ها","chars":1559,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0986/00540.jpg","first_page":1,"last_page":3124,"title":"Kābul : ʻilmī, adabī, ijtimāʻī, tārīkhī کابل : علمى، ادبى، اجتماعى، تاريخى","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0986/540","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0986/canvas/540","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0986/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0986_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}