{"book":"adl0986","page":447,"text":"صحفه ( ٤٩ )\nسال اول - مجله کابل\nشماره ( ٧ )\nبقلم آقای میر غلام محمد خان\nافغانستان و نگاهی بتاریخ آن\n( ٥ )\nسکاستین ( سیستان و فراه )\nسکاستین یا سیستان ولایتی است در جهت غرب افغانستان که شمالاً بولایت آریانه و جنوباً بولایت گد روسیا ( بلوچستان ) شرقاً بولایت غرج و غورو اراکوسیا ( قندهار ) و غرباً بولایت قهستان و کویر لوت مملکت فارس محدود و متصل است . دریای ایتی مندر ( رود هلمند ) که از جهت غربی کوهای پغمان بنعان کرده و تا قلب سیستان میدود ، یگانه رودی است که حیات اهالی را ضمانت مینماید ، هلمند مستعد کشتی رانی بوده و در عهد اصطخری بین بست و زرنج کشتی ها حرکت می نمود . رود های هاروت و فراه خاش و هلمند دو پارچه یا باطلاق تشکیل می دهند : ـ هامون فراه ( محل ریختن دورود اولی ) هامون سواران ( محل ریختن دو رود دیگر ) محوطه واقعه بین این دو دریاچه معروف به ( نی زار ) است و نی انبوهی دارد ، در مواقع کثرت آب دریاچه ها بهم متصل میشوند و اگر احیاناً آب زیاد تر گردد تمام جلگه هامون غرق آب میشود ، اما این اتفاق کمتر می افتد .\nجغرافیا نویسان قرن دهم از دریاچه هامون که اعراب آنرا بحیره زره میگفتند و در نزد نویسنده گان كلاسیك به Aria Polus معروف است ، اسم می برند و طول او را ( ٣٢ ) فرسخ و عرضش را از ٤ تا ٨ فرسخ مینویسند ، دریاچه مذکور بکلی خشکیده است . تشکیل کود وزره را اهالی قطعاً بخاطر ندارند .","chars":1195,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0986/00447.jpg","first_page":1,"last_page":3124,"title":"Kābul : ʻilmī, adabī, ijtimāʻī, tārīkhī کابل : علمى، ادبى، اجتماعى، تاريخى","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0986/447","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0986/canvas/447","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0986/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0986_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}