{"book":"adl0986","page":374,"text":"صفحه (٥٠) سال اول ـ مجله کابل شماره (٦)\n\nمتعددی بوده از نفایس معماری هرات حساب میشد ، مسجد و مدرسه مربوط\nباین مصلی را ملکه محبوب هرات گوهر شاد در عهد شاهرخ بنا کرد ، بقول\nبار تولد از دیدن بزرگی وظرافت گنبد ومحرابهای این مسجد وتنوع وتزئینات\nاو مستر آیت G.E.Yate ومسیو فریه اظهار شگفت کرده اند ، همین ملکه\nبود که مسجد واقع در جهت جنوب روضة ثامن الائمه را در شهر مشهد اعمار\nنمود ، ومستر فرزر J.B.Fraser مسجد گوهرشاد را در مشهد عالیترین عمارتی\nمیداند که در تمام مملکت فارس دیده است .\nبعد از انقراض سلسله تیمور واستقرار شاهی بيك ازبك « ۹۲۳ ه » هرات\nرو بخرابی رفت . شنهشاه اسمعیل صفوی فارس بعد از يك سال شهر هرات\nرا اشغال ونفوس زیادی را بقتل رسانید ، در عهد شاه طهماسب و شاه عباس\nصفوی « ۹۰۰ ـ ۹۳۰ ـ ٩٥٨ ـ ۱۰۳۸ ه » ازبكها مکرر بهرات تاخته واستیلا\nجستند ، مدافعات صفوی ها وهجوم ازبك ها بی نهایت اسباب خرابی هرات\nگردید ، عباس شاه صفوی مجبور شد رباطهائی در سرراه یورش ازبکان برای\nاقامه محافظین عسکری تعمیر نماید که هنوز آثار آن باقیست . سلطه و نفوذ\nصفویها تا سال ۱۱۲۹ هـ در هرات طول کشید .\nابدالیان افغان از سال ۱۱۲۹ ه صفوی ها را از آریانه کشیدند و در ۱۱۳۵\nمضافات خاف را مسترد نمودند ومشهدرا در محاصره گرفتند . در سال ١١٤٤هـ\nنادر شاه افشار از رقابت بعضی اقوام افغان با ابدالیان هرات استفاده کرده و\nدر نتیجه امداد آنها هرات را اشغال نمود ، بعد از قتل نادرشاه ترکان ، ابدالیان\nهرات را مسترد نمودند و برخراسان استیلا جستند . ازین به بعد است که\nمحاربات ملی افغان ها با فارسها در سر زمین هرات آغاز می نماید ، تاریخ از سال","chars":1406,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0986/00374.jpg","first_page":1,"last_page":3124,"title":"Kābul : ʻilmī, adabī, ijtimāʻī, tārīkhī کابل : علمى، ادبى، اجتماعى، تاريخى","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0986/374","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0986/canvas/374","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0986/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0986_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}