{"book":"adl0986","page":307,"text":"صفحه (٤٩)\nسال اول - مجله کابل\nشماره (٥)\n\nمرغاب و پنجه ده و وادى كشك وقلعه مور را گرفتند ، دولت روسیه نیز در ١٨٨٤\nمسیحی مرورا اشغال نمرد ، متعاقباً دولت افغان یتن بالا مرغاب ومرو چاق را\nمسترد نمود ، اما پنجه ده در دست روسها الى يو منا باقى ماند .\nراجع بزبان باختر : چنانیکه در اثر سلطه و آمیزش یونانیان و نفوذ مذهبی\nهندیان و اختلاط لسان پهلوی ساسانیان اصل زبان باختری از هم بپاشید ، بقایای\nآن نیز در نتیجه رسوخ عمیق دیانت اسلامیه و لسان عرب متروك ومعدوم شده ،\nزبان علمی باختر عربی گردید ، و از دیگر طرف رفته رفته زبان فارسی کوهستانی\nافغانستانی بنوعیكه در قسمت تخارستان گفتیم جانشین زبان باختری شده و امروز\nبعلاوه زبان پشتو در ولایت باختر معمول ومروج است .\nاما اختلاط نژادى نسبةً در باختر زیاده تر بعمل رسيده است و بعلاوه عرب\nقسما نژاد مغول وازبك در اهالی آریائی وطنى مخلوط و تحلیل گردیده است .\nآمیزش ثانويه اقوام داخلی افغانستان از صفحات جنوب هند و کوه با صفحات\nشمالی آن در عهد غزنویان وغوریان وابداليان ومحمد زائی ها بوقوع آمده است .\nوالحاصل ولایت باختر در تاریخ وطن افغانستان از حيث قدامت تاریخ سیاسی ،\nادبى ، مدنى دارای اهمیت زیادی است . عظمت مقام باختر در دوره های\nقبل الاسلام و بعد الاسلام نه تنها اسباب افتخار مملکت افغانستان بلكه مايه مباهات\nمشرق وسطی است . علما وحكما ، فیلسوفها ، صوفى ها ، شعرا وصنعت کارانی\nكه ولایت باختر در دوره اسلام پرورانده است ، غالباً از چنان نوابغ جهان علم\nوفضل بشمار رفته اند که نظیری در آسیا نداشته و مصنفات هر يك بمجلدات مختلفه\nو متعددی میرسد متاسفانه شرح و ترجمه حال آنها از عهده مقالات ما خارج\nو محتاج مجلدی مستقل است . از انجمله اینها را قاموس ها و تاریخها وتذکرهـا","chars":1504,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0986/00307.jpg","first_page":1,"last_page":3124,"title":"Kābul : ʻilmī, adabī, ijtimāʻī, tārīkhī کابل : علمى، ادبى، اجتماعى، تاريخى","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0986/307","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0986/canvas/307","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0986/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0986_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}