{"book":"adl0986","page":306,"text":"صفحه (٤٨) سال اول - مجله کابل شماره (٥)\n\nبلاد مشهوره گوزکان را بخاک سیاه برابر کردند ، شهر بزرگ مرو را در سال ۱۲۲۲ مسیحی از روی روزگار برداشتند مورخین تعداد مقتولین مرو را هفتصد هزار نفر ذکر میکنند ، کتابخانه ها ، مدارس ، جوامع ، علماء ، حكما ، شعرای بلخ و مرو و سائر شهرهای باختر که نظیری در اسیای وسطی نداشتند همه خاک شدند و برباد رفتند ، ازان ببعد دیگر ولایت باختر نتوانست در صحنه جهان قامت علم نماید .\nبعد از مرگ چنگیز خان رود آمون سرحد بین اولاد هلاکوخان (شاهان فارس) و چغتای خان (شاهان ماوراءالنهر) اعلام شد ، ولی خوانین چغتای این سرحد را بهم زده در قرن سیزده مسیحی در بلخ و ولایات مجاور استحکام یافته بودند ازان پس تا ظهور امیر تیمور کورگان ولایت باختر جزو ممالك ویرانه چغتائیان وحشی بشمار رفت .\nدر قرنهای شانزده و هفده عیسوی منازعات باهمی امرای ازبک و بخارا و مغولهای کبیر هند و شاهان فارس ولایت باختر را در حالت اضطراب و کشمکش های مختلفه و آشفته ئی نگهداشت . تا اینکه در قرن هجده میلادی موسس بزرگ دولت جديد التأسيس افغانستان احمد شاه بابای مشهو ظهور کرده و تمام ولایت باختر را از تخارستان گرفته تا مرگیانا و مرو بمملکت افغانستان به پیوست . ولی در عین حال ازبک ها در ولایات شرقی و غربی بلخ سکونت اختیار نموده بودند و نمونه امرای كوچك آنها تا قرن نوزده میلادی در شهرهای شبرغان ، سرپل ، میمنه ، اندخوی ، موجود بوده و در همان قرن بکلی محو و معدوم گردیدند .\nدر قرن ۱۹ فارسی ها هرات را محاصره کردند در نتیجه اگر چه شکست فاحشی خوردند ولی مشغولیت هرات با آنها فرصتی بدست خوانین خیوا داد که وادی","chars":1395,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0986/00306.jpg","first_page":1,"last_page":3124,"title":"Kābul : ʻilmī, adabī, ijtimāʻī, tārīkhī کابل : علمى، ادبى، اجتماعى، تاريخى","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0986/306","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0986/canvas/306","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0986/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0986_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}