{"book":"adl0986","page":3056,"text":"( صفحه ١٤٠ ) معمار تاج محل و لعل قلعه ( سال ششم )\n\nالحمد لله رب العالمين ...... اما بعد ...... پوشیده نماند که چون در سالف زمان ترجمه تحریر اقلیدس که از محقق طوسی بازيادت شرح بعض مقدمات بر ان پارسی برای عموم فیض اتفاق افتاده بود و بتقریر التحریر موسوم گردیده خواست که برای اتمام خدمت عباد الله ترجمه تحریر مجسطی هم که ازان مدقق است بایراد بعض فوائد مرقوم سازد چنانکه بفضل الهی جل جلاله و عم نواله مسوده آن کتاب عظیم النفع در ثلث اخير مدت سلطنت شاه خلائق پناه انجم سپاه فردوس آرامگاه محمد شاه پادشاه غازی عليه الرحمه و الرضوان فراغ دست داده بود و بتقریب التحریر مسمى شده بسبب عدم دريافت قدر دانی ارکان در حیز تعویق افتاده بود بترغيب بعض دوستان طالب این فن در اواسط سنه احد جلوس پادشاه عالیجاه احمد شاه بهادر ) از مسوده اتفاق شروع به مبیضه افتاد در سنه یکهزار و یکصد و شصت و یکم هجری مقدسه صلعم » .\nنسخه علیگر جابجا کرم خورده و نسخه بانکی پور سالم و درست است . عبارت فوق با هر دو نسخه تطبیق و تصحیح شده . عبارت خاتمه در هر دو این چنین است :\nبعد از بیان سعی در حل این کتاب ، و وصف خوبیهای آن و اعتذار سهو و خطا و طلب دعای خیر و ختم بر صلواة و سلام حضرت رسالت پناه را ..... فارغ شدم از تحریر این شرح و تصحیح آن روز یکشنبه اوائل ذیقعده سنه نهصد و هشت و يك هجريه نبويه ..... بن لطف الله مهندس بن احمد .\n« سنه نهصد و هشت و يك » سراسر تحریف و در حقیقت ١١٦١ هـ خواهد بود که در همین سال وفات محمد شاه است در آغاز این نسخه بوفات پادشاه درینوقت تصریح رفته . گویا مسوده کتاب در حیات محمد شاه اختتام یافته بود اما از ناقدردانی ارکان سلطنت سواد آن به بیاض نرسید تا آنکه پس از وفات شاه مرحوم باصرار علاقه مندان ریاضی در اول جلوس احمد شاه پاك نويس شد .\n٣ - حاشیه بر شرح بیست باب در معرفت اسطرلاب رساله ایست مشهور از خواجه نصیر طوسی که علامه عبدالعلی برجندی در ( ٨٨٩ ه ) شرحی بران نگاشته و خیرالله مهندس بر شرح مذکور حاشیه افزوده . این حاشیه بر کنار نسخه از شرح برجندی نمره ١٠٤٥ در کتابخانه بانکی پور موجود و نام محشی دران چنین نگارش یافته است :\n« خيرا لمهندسین ابوالخیر منجما لمخاطب بخیرالله خان مهندس » .\nاین نسخه در دوم جمادی الاخرى - ١١٦٥ - ( فهرست کتابخانه مذکور ج ١١ - ص ٦٢ ) . که عهد حیات مصنف است انتساخ یافته است .\n٤ - شرح زیج جدید محمد شاهی\nراجه جی سنگ سوائی بانی جیپور وصوبه دار آگره و مالوه متوفی (١١٥٦ه) بحكم محمدشاه پادشاه دهلی ، در دهلی ، جیپور ، اجین ، بنارس و مترا طرح رصد خانه ها ریخت که برعلاوه اشتراك سائر هيئت\n١٤٠","chars":2216,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0986/03056.jpg","first_page":1,"last_page":3124,"title":"Kābul : ʻilmī, adabī, ijtimāʻī, tārīkhī کابل : علمى، ادبى، اجتماعى، تاريخى","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0986/3056","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0986/canvas/3056","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0986/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0986_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}