{"book":"adl0986","page":3045,"text":"( صفحه ۱۳۱ ) معمار تاج محل و لعل قلعه ( ششم سال )\n\nحکم خدا گشت با قبال بلند پور دارای زمان شاه زمین\nدر زمانی که مرا دات جهان بود در دست چون در دست نگین\nگفت . . . . . . تاریخش سلیمان شده بلقیس قرین\n١٠٦٤\nاز مصرع اخیر ( ١٠٦٤ هـ ) استخراج می شود .\nاز اشعار فوق ظاهر است که لطف الله و خانواده او رابطه مستحکمی بدارا شکوه داشتند\nو ارباب تاریخ ازان نتیجه میگیرند که رابطه اش بدارا شکوه سبب بی علاقه گی و دوری از دربار\nعالمگیر گشته و مقدار این دوری هم بمقدار رابطهٔ مذکور بوده . از بعض ابیات قصیده او در مدح\nدارا شکوه تعریض شاعر بر حریف دارا شکوه استنباط میشود مثلاً\nز هیبتش نتوان یافت نیم قطره خون هزار بار دل خصمش ار بیفشاری\nز خم تیر که زد در دل معاند او ربوده زنگ دلم را سپهر زنگاری\nدران دیار که بخت حسود تست بخواب ندیده دیده مردم بخواب بیداری\nمدام باد هوا خواه دولت تو به عیش نصیب خصم تو جاوید باد خو تخواری\n\nدرین اشعار بعض کلمات که غالباً بدان کلمات اشاره بطرف اورنگ زیب شده و بنابرین شبهه نیست\nکه در انقلاب ١٠٦٧ هـ وقتیکه اورنگ زیب بجای شهزادهٔ بلند اقبال بر سریر سلطنت جلوس نمود\nپریشانی برای لطف الله پیش آمده باشد . در دیوان او غزلی بطور قطعه بند هم هست :\nشها گوش برداد خواهی نداری بحال گدایان نگاهی نداری\nرقیبان بقتلم نوشتند فتوی وگرنه تو هرگز گناهی نداری\nجهان سر بسر خیر خواه تو باشد ولی همچو من خیر خواهی نداری\nنیاری صبا سوی بلبل پیامی مگر سوی گلزار راهی نداری\nمهندس ازان رو نداری وقاری که چون زاهدان خانقاهی نداری\nشاید طرف خطاب او درین غزل اورنگ زیب باشد ورنه ظاهر است که حال او در عهد داراشکوه\nمستلزم شکوه و گله نبوده و نه حاجت داشت که تعریضی از خانقاه نماید .\nمهندس در اشعار فوق از مهارت خود در فن تعمیر نیز جابجا ذکر کرده چنانکه میگوید ع\nبلند پایه ز من گشت قدر معماری\n\nدر یکجا بطور فخر میگوید : -\nما همه معمار و عمارت گریم\nدر جای دیگر میگوید رسم و نقشهٔ بنای من مانند آفتاب روشن است : -\nچنان منیر شود شبهه عمارت من که نور مهر بود نزد نور او تاری\n\n۱۳۱","chars":1757,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0986/03045.jpg","first_page":1,"last_page":3124,"title":"Kābul : ʻilmī, adabī, ijtimāʻī, tārīkhī کابل : علمى، ادبى، اجتماعى، تاريخى","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0986/3045","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0986/canvas/3045","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0986/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0986_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}