{"book":"adl0986","page":2954,"text":"( صفحه ٥٨ )\nکابل\n( شماره چهارم و پنجم )\nدیوان اشعار سردار عباس خان همه از حکم عالیه و نصایح مفیده مملو است گاهی در عالم اخلاقیات قدم گذارده و از فواید صدق ، شجاعت و وطن پرستی و امثال آن سخن میراند زمانی حکایات و تماثیل خیالی را جهت اثبات مطلب منظوم ساخته شیرینی ونفاست کلام را دو بالا می سازد ، هنگامی دم از نرمی و مروت زده شرایط سلوک و مدارا را با دوستان مراعات می کند وقتی در میدان منازعهٔ فرنگ خود را شیر معرکه و هنر بر میدان مبارزه قرار داده و چنین می گوید : -\nمرا با مسلمان سر جنگ نیست\nکه از کینه در سینه ام زنگ نیست\nمسلمان بسختی کند گر عتاب\nبعجز و بنرمیش گویم جواب\nمرا هر چه بغض وعنادست وکین\nبکفر و فرنگست از بهر دین\nبه پیش تو از پشهٔ کمترم\nبه رزم فرنگی چو شیر نرم\nسردار عباس خان در حیات تجارب عدیده اندوخته و گفتار ایشان چون همه از روی حقیقت و بی آلایش است برای خواننده اثرات خوبی فراهم مینماید . شاعر مذکور جهت تقسیم کارها وترتیب امور باچه سلاست وروانی نظریهٔ خود را آشکار میسازد\nچو داری بسر عقل و هوش و تمیز\nمکن صرف بیهوده عمر عزیز\nنباید عبث بگذرد روزگار\nبکن روز را منقسم بهر کار\nچو آغوش رحمت کشاید شفق\nبه عجز و تضرع بر و پیش حق\nکه حق مر ترا از عدم آفرید\nبتو کرد احسان و لطف مزید\nچودانی که کار تو آخر به اوست\nتو او را مقدم بخود گیر دوست\nگهی محفل از قیل و قال کتاب\nگهی واقف از دخل و خرج حساب\nگهی با فقیران شوریده حال\nگهی صحبت و مجلس عم و خال\nگهی با محبان صاحب هنر\nگهی از ستمدیدگان با خبر\nگهی گوش بر ساز سارنگ و چنگ\nگهی واقف از تیغ و توپ و تفنگ\nگهی دلبر سیمبر در کنار\nگهی سوی صحرا ز بهر شکار\nدر مذمت کم اصل و اینکه مردمان وضیع بتربیت اصیل نمیگردند ابیاتی چند تحریر داشته و حکایتی بر سبیل تمثیل جهت اثبات مطلب منظوم ساخته است .\nزمینی که اصلش بود شوره زار\nرمد آش از فیض لطف بهار\nنشانی اگر شاخ از سنبلش\nفشانی ز انواع تخم گلش\nاگر جای بذرش کنی زر فشان\nشود زحمت و تخم ضایع در آن\nارسطو اگر یار دهقان شود\nمحالست کز شوره ریحان شود\n٣٥٨","chars":1732,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0986/02954.jpg","first_page":1,"last_page":3124,"title":"Kābul : ʻilmī, adabī, ijtimāʻī, tārīkhī کابل : علمى، ادبى، اجتماعى، تاريخى","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0986/2954","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0986/canvas/2954","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0986/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0986_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}