{"book":"adl0986","page":294,"text":"صفحه (٣٦)\nسال اول ـ مجله کابل\nشماره (٥)\nو ارتفاع او ٥ فوت ، و قسمت بالای بنا از آجر بوده است . در حوالی شهر بلخ تپه های دیگری نیز است که منسوب بدورهٔ بودائی است .\nدر نیمهٔ اول قرن دوازده میلادی روایتی در دهن عام اوفتاد که ، شخصی در عالم رویا بکشف مرقد حضرت خلیفهٔ چهارم ( در محلی مزار کنونی ) موفق شده ، مردمان بساختن مقبری جسارت کردند ، وسلطان حسین از اولاد تیمور در ١٤٨١ مسیحی بنای جدید حالیه را در انجا تعمیر نمود . ازان ببعد برونق شهر مزار شریف که قبلاً قریهٔ بنام ( خیر ) بیش نبوده ، بیفزود ، این ترقیات شهر جدید که در قرن ١٩ او را رسماً پایه تخت ولایت قرار داد و تعمیرات اعلیحضرت امیر عبدالرحمن مشهور در شهر مزار متدرجاً شهر بلخ را رو بسقوط کشید ، تاوضعیت امروزه را کسب نمود . با اینمراتب اهمیت بلخ تا اواخر باقی ، و در ایامی که گاهی در تصرف خانهای بخارا ، و گاهی در ید اقتدار امرای مستقل از بك میرفت ، بهمان صفت شهر مهم قبة الاسلام و ام البلاد بلخ نامیده میشد . در قرن هفده سبحان قلیخان والی بلخ مدرسهٔ جدیدی نیز در آنجا اعمار کرد .\nولایت گوزگان در تجارت چرمهای که بخراسان میبرد شهرت فوق العادهٔ داشت . در قرن دهم سلسلهٔ مستقلی از آل فریغون در گوزگان حکومت مینمودند ، لقب اینها گوزگان ـ خدات و پایه تخت شان گاهی شبرغان و گاهی میمنهٔ حالیه بود . ولایت مرگیانا در تمدن دورهٔ اسلام مراحل بلندی طی میکرد. شهر طالقان به پارچه های پشمی و ظریف خود شهرت کاملی داشت ، ارگ طالقان که موسوم به نصرت کوه بود ، در برابر چنگیز خانیان شش ماه مدافعه نمود . ترقی طالقان در قرن نهم روز افزون بود . مسیو بار تولد از عقیدهٔ پروفیسر","chars":1417,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0986/00294.jpg","first_page":1,"last_page":3124,"title":"Kābul : ʻilmī, adabī, ijtimāʻī, tārīkhī کابل : علمى، ادبى، اجتماعى، تاريخى","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0986/294","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0986/canvas/294","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0986/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0986_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}