{"book":"adl0986","page":2930,"text":"( صفحه ۳۸ )\nکابل\n( شماره چهارم و پنجم )\n\nکپلر وكيرنيك علمای اسلام آنرا کشف کرده بودند و زیجهای الفونس دهم که بزیج الفونسی مشهور میباشند تماماً از مسلمین گرفته شده اند .\nدیلا مبر گوید : هر گاه در یونانیها دو نفر یا سه نفر رصد دا نان شمرده شود . ممکن است که از عرب بيك تعداد غیر محدود حساب کرده شوند ، اما در کیمیا ممکن نیست که از یو نان یکنفر مجرب هم پیدا شود اما از اعراب تادو صد نفر را میتوان در یافت نمود .\nبیلی که یکی از علمای هیئت است میگوید : علوم مسلمین باعث حیات علمی ار و پا ست چه هر گاه کتاب نورالدین راجع بکره نمیبود کپلر نمیتوانست احکام مشهور سه گانه خود را که عبارت از « دوران کواکب بدور شمس است و از روی این قانون نیوتن قانون جاذبیه کونیه را استخراج نمود » تدوین کند .\nهمچنان هرگاه زیجهای مسلمین راجع به سیارات و ثوابت نمی بود فونسوا هسپانیولی نمیتوانست زیج خود را تحریر کند .\nلالاند میگوید : بتانی یکی از همان علمای معروف هیئت است که نام او در جمله بیست نفر نوابغ فن مذ کور ثبت آمده .\nهالی میگوید : بعد از انکه من در کتب بتانی غور کردم برایم معلوم شد که او یکی از علامه های عصر و در رصد اساس صحیح گذاشته است . دیگران گفته اند که زیج او از زیج بطلیموس صحیح تر است .\n\nفلسفه :\n\nفیلسوفان اسلامی که اروپا از فلسفه ایشان استفاده نموده اند زیاد است و ما در پنجا به اسامی چندی که اروپائیان درباره ایشان نظریات خویش را ظاهر نموده اند و کتب ایشان بزبانهای ارو پائی ترجمه شده است می پردازیم .\nابن جبرول یکی از فلاسفه بزرگ اندلس است ، این فیلسوف اگر چه در ممالك اسلامی چندان شهرتی ندارد و حتی فیلسوف رضا توفیق مینویسد که مما لك اسلامی او را نمیشناسد اما او یکی از فیلسوفان بزرگی است که آثار عمده از خود گذاشته و آثار او اکثر آ در اروپا وارد شده و مورد استفاده اروپائیها قرار گرفته است . و آیه یارب در باره استفاده اروپائیها از آ ثار او مینو یسد :\nکتابهائیکه نظریات این شخص را محتوی بود و قتیکه بصورت مترجمه آنها وارد ار و پا گردید و بدست علمای اسكولاستيك (۱) افتاد آنها بحیرت افتادند زیرا دیدند که همان مسایل فلسفیه\n\n(۱) این نام بعلمائی اطلاق میشود که آنها افکار فلسفی را به مقررات دینی تطبیق بدهند و علمای قرون وسطی ار و پا را عموماً اسكولاستيك میگویند .\n\n۳۳۸","chars":1962,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0986/02930.jpg","first_page":1,"last_page":3124,"title":"Kābul : ʻilmī, adabī, ijtimāʻī, tārīkhī کابل : علمى، ادبى، اجتماعى، تاريخى","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0986/2930","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0986/canvas/2930","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0986/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0986_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}