{"book":"adl0986","page":2916,"text":"( صفحه ٢٤ )\nکابل\n( شماره ) چهارم و پنجم\n\nاین صفت ممیزه را باید سجیه آن شخص قرار دهیم مثل اینکه مخلوقات مذکوره فوق را با اوصاف\nمتصفه متذکره بالا از هم دیگر جدا میکنیم .\n\n« چیزیکه تکامل يك قوم را در تاریخ تعین مینماید نه ذکا بلکه سجیه میباشد . . . . . .\nتاثیر نفوذیکه سجیه درحیات اقوام وملل دارد بسیار بزرگ است و در مقابل آن تاثیریکه ذکا دارد\nبسیار ضعیف میباشد »\n\nرومائیهائیکه در دوره انقراض روما زندگی میکردند به نسبت نیا کان شان که در ادوار مجد و\nعظمت عمر بسر میبردند دارای ذکای تیز ومقتدری بودند ولی چیزیکه این قوم نداشت و در اثر\nفقدان آن عزم ، ثبات ، متانت غیر قابل مقاومت خود را از دست دادند ولیاقتی که برای وصول\nبيك نصب العین خود را فدا کنند و بقوانین مملکت رعایت کامله داشته مفاخر\nنیا کان خود را احیا نمایند ازان ها فقدان سجیه بوده است . زیرا بدرجه همین سجیه است امروز\nیکعده معدود اقوام باسجيه بيك كتله زیادی از بشریت که یکقسمت آن ها از جنبه ذکا با اقوام\nمذکور مساوی و يك مقدار زیاد دیگر ایشان از پهلوی ذوق بدایع و تعمق افکار فلسفی بلندتر از آنها\nمیباشند حکمرانی میکنند بالاخره میتوان گفت که جماعات ، مذاهب ، کشورنه بقوه ذ کا بلکه به\nنیروی سحر انگیز سجیه بنا می شوند . » ( ١ )\n\nبلی قراریکه از مطالعه تاریخ فهمیده میشود در همان آوانیکه امپراطوری رومای غربی رو به\nانحطاط میرفت و قدم بقدم بسوی انقراض نزديك میشد افرادیکه دران مملکت زنده گانی داشته وارث\nوجانشین همان مامورین مدبر وعساکر نیرومند وامپراطورهای قوی الاراده بودند به مراتب ذکی تر\nعالم تر، تجربه دار تر از نیا کان خود بودند ولی از همان فضیلت معنوی که آن را سجیه میگویند\nعاری گردیده ، اهمال کاری در وظیفه عدم فدا کاری در راه اوامر حکومت و نداشتن اطاعت\nو محبت به قانون مملکت جزء اخلاق اجتماعی آنها شده بود گویا فقدان سجیه اولاً نصب العین واحد را\nاز ملت روم ربود سپس همان امپراطوری بزرگ که به ربع کره خاك حاکمیت داشت از طرف يك\nمشت مردم معدود بخاک مالیده شده برباد گردید .\n\nتا اینجا بحث ما در اطراف ماهیت سجیه و اهمیت آن بوده نشان دادیم که سجیه چیست و چه\nاهمیت دارد ؟ و چون در سطور اولیه این مبحث گفتیم سجیه صفت بارزه وعلامه مميزه يك شخص است\nکه آن شخص را از افراد دیگری امتیاز میدهد لهذا امکان دارد بعضی ها در تفریق سجیه از مزاج ،\nطبیعت (خوی) ، عادت به اشتباه بیافتند این است که در ذیل بصورت مقایسه و رفع اشتباه محتمل الحدوث\nعلیحده علیحده دران زمینه بحث کرده میشود :\n( ١ ) صفحه ٥٦ روح الاقوام مؤلفه دكتور گوست و لوبون ترجمه دكتور عبدالله جودت\nچاپ استانبول .\n٥٣٣١","chars":2220,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0986/02916.jpg","first_page":1,"last_page":3124,"title":"Kābul : ʻilmī, adabī, ijtimāʻī, tārīkhī کابل : علمى، ادبى، اجتماعى، تاريخى","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0986/2916","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0986/canvas/2916","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0986/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0986_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}