{"book":"adl0986","page":2848,"text":"( صفحه ٧٤ ) كابل ( شماره سوم )\n\nگر صراحی با قدح دارد تواضع عیب نیست (١) باشد از گردن فرازان خوشنما افتادگی\nشمع را بنگر باین گردن کشیها عاقبت می نهد سر را بپا آخر ز پا افتادگی\nشعله را با آب نبود « مشرقی » آمیزشی\nجمع در یکجا نگردد با هوا افتادگی\n\nبی ثباتی دنیا و جهان ندامت :\n\nاین مضمون در ادبیات پارسی مضمونی است مبتذل و فرسوده ، که ادبا ء نکته را نگذاشته اند ،\nکه در ین باب نگفته باشند ، « کلیم » از ین خاکدان پر ندامت چنین میگرید :\nوضع زمانه قابل دیدن دوباره نیست رو پس نکرد هر که ازین خاکدان گذشت\n« سالک » گفته :\nرفعت دنیای دون معراج پستیها بود گشت قارون هر کر ابر داشت از جا آسمان\nحضرت بیدل درینجا يك قدم پیشتر میگذارد :\nدنیا که پراگند گیش اسبابست آرام در و هم سبق سیمابست\nبحر پست که موج او پریشانیها ست آنجا دل جمع گوهر نایابست\nمشرقی ما نیز این مضمون را با کمال تردستی ، با معانی بدیعه در ابیات آتی بسته است :\nما تم و سور جهان بسکه بهم آمیز است خندۀ قهقهه ام اشک ندامت بیز است\nیا : ماتم و سور جهان سر در کنار دیگرند (٢) شیشه در گریه زپنهان خندهائی جام داشت\nكذلك ندامت کشیهای آرزوی شهرت را با رو سیاهی که نتیجه آنست ، درین بیت ها با طلاقت\nو زبر دستی آشکار آلودی اداء کرده است :\nاز سواد شومی نامم نگین شد رو سیاه میکشد سنگ از برای شهرتم آزارها\nیا : بال شهرت کشاده تا هوسم روی خاتم سیه ز نام من است\nیا : تا کشد نامم برون سر از گریبان نگین جان کشیها می کند اندر بیابان نگین\nدر جهان شهرت خود حاصلی دیگر نشد نامم اخیر سیه روئی به دوران نگین\n( ١ ) این مضمون سعدی که « تواضع ز گردن فرازان نکوست » از تضمین و استعمال زیاد\nسخنوران خیلی فرسوده شده است ، اما مشرقی با قدرت تام سخنوریش ، پیرایه بدیع و خوشنمائی به\nآن داده و مبتکرانه ادا کرده است !\n(٢) درین دو بیت بی ثباتی و عدم استقرار دنیا را با لزوم خنده قهقهه و گریه با گریه شیشه و لب\nپر خنده جام خوب مدلل میکند .\n\n٢٧٤","chars":1663,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0986/02848.jpg","first_page":1,"last_page":3124,"title":"Kābul : ʻilmī, adabī, ijtimāʻī, tārīkhī کابل : علمى، ادبى، اجتماعى، تاريخى","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0986/2848","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0986/canvas/2848","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0986/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0986_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}