{"book":"adl0986","page":2844,"text":"( صفحه ۷۰ ) کابل ( شمارۀ سوم )\nگر گنهکارم من ای دانای حال ؟\nتو مرا مگذار با من از کرم\nخوردۀ برمن مگیرای نکته دان\nنا امیدی از توام باشد محال\nلطف از تو ، جرم شاید از عدم\nگر خطائی رفته در شرح و بیان\n\n« مهر دل » این شرح مولانا تمام\nکی توانی کرد ، باقی و السلام\n\nاین ابیات را ما از مثنوی مشرقی با کمال اختصار چیدیم ، و همدرینجا بتقريظ حصۀ تصوف\nکلام این سخنور متصوف را خاتمه می دهیم ، و می رویم تا حصص دیگر سخنانش را زیر نقد\nو کاوش بگیریم ؟\n(۲) نصائح و مواعظ\nاشعار اخلاقی : قسمت دوم اشعار مشرقی . طوری که پیشتر گفته ایم ، همان اشعار\nحکمت آمیز ، و درسهای قیمت دار اخلاقی است ، که حضرت مشرقی دران همچون یکنفر ادیب\nاخلاقی ، و آموزگار دانا امور اخلاق اجتماعی و فردی را شرح کرده ، ومواعظ دلچسپ\nو مفیدی را برشتۀ نظم کشیده است : شعر اخلاقی بهترین و مهمترین اقسام ادب شمرده میشود ،\nبزرگترین ادبای السنۀ زندۀ دنیا از کهنه ونو ، همان ادبائی است که به مسلك اخلاق گرائیده ،\nو چیزی نگاشته و مانده اند ؟\n\nدر شعر پارسی طنطنه جلال وعلو مقام حضرت سعدی ، ومولوی بلخی ، وعطار و ابن يمين\nو سنائی ( رح ) از همین رهگذر باثبات میرسد ؟\nدر حقیقت اخلاق اس اساس ديانت وعر فان است ، بنابران تمام ادبای معروف یا گمنام\nرا کما بیش گفتاری درین زمینه هست ، مخصوصاً شاعری عرفانی و صوفی گری را اشعار\nاخلاقی بمنزله روان شمرده میشود ؛ سردار مهر دل خان . چون در حقیقت از جمله\nگویندگان متصوف وعر فان خواه بشمار است ، لاجرم بطور طبیعی اشعار اخلاقی و\nومواعظ وحكم را نیز می سراید ، که ما بطور نمونه اخگری چند را از کانون اخلاقیاتش\nدر پائین اقتباس میکنیم :\n\nراحت دیگران : دسته از دانایان قایل اند ، که سعادت انسان به نيك بختی دیگران وابسته است!\nانسان را اگر حظی از حیات و زندگانی است همانا در جستجوی سعادت اجتماع است ، یکنفر\nبخودی خود کمتر روی سعادت را می بیند . این عقیده اجتماعی ، دسته از اجتماعيون اخلاقی\nراست ، که سعادت خویش را در سعادت دیگران میدانند :\n۲۷۰","chars":1712,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0986/02844.jpg","first_page":1,"last_page":3124,"title":"Kābul : ʻilmī, adabī, ijtimāʻī, tārīkhī کابل : علمى، ادبى، اجتماعى، تاريخى","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0986/2844","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0986/canvas/2844","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0986/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0986_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}