{"book":"adl0986","page":2839,"text":"( صفحه ٦٥ )\nادبستان قندهار\n( سال ششم )\n\nاز حدیث النفس در خود شو خموش\nنغمه جانسوز ما را دار گوش !\nذات مطلق را اگر نتوان بیان\nبرتر از نام و برون بود از نشان\nذات لیکن فارغ از قید صفات\nبل شئونات صفاتش عين ذات\nغیب اما برتر از اطلاق غیب\nاز یقین و از گمان و شك وريب\nبود مستغنى ز ما و از توئی\nبی نیاز از گرد اطوار دوئی\nتا کهان شد موج زن بحر قدم\nامتیاز علم شد پیدا ز هم\nبعد ازان چون موج دیگر سر کشید\nعالم ارواح زو آمد پدید\nجنبش دیگر ازان کرد انتقال\nتا که برزخ شد بدین معنا مثال\nگشت اعیان با هزاران رنگ ولون\nجلوه گر از پرده در صحرای کون\nذره را از مهر آمد امتیاز\nساز آئین دوئی گردید ساز (۱)\nجسم ظاهر شد بچندین لون و رنگ\nتا بدین منزل که کرد آخر درنگ\nچون بدور آخر آمد آدمی\nپی خبر از راه بزم محرمی\nآنچنان رخش دوئی را تندراند\nتا بچندین دوره دور از اصل ماند (۲)\nگرنگردد باز سوی اصل خویش\nتا ابد ماند جدا از وصل خویش\nنی که آغاز حکایت میکند\nزین جدائی ها شکایت میکند\n\nبرای اینکه قارئین محترم را نمونه خوبی ، این مثنوی نشان بدهیم ، ابیات ذیل را از صفحات مختلفه\nآن اقتباس میکنیم . از دیدن این ابیات روان ، وسلاست بیان ، وطراوت طبع گوهر بار مشرقی ،\nخوانندگان عزیز می توانند ، قوت طبع و روشنی قریحه شاعر را قیاس نموده ، وناله های سوز ناکی\nکه مشرقی از سینه اندوهگین خود کشیده ، و از مقامات بلند عرفانی وتصوف نغمه سرائی کرده است ،\nبگوش هوش بشنوند . ومقام بلند ادبی این ادیب شیوا و شاعر زبر دست وطن را نيك بشناسند :\n\n( توجیه دوم )\n\nیا بودتی انکه پیش از کاف و نون (۱)\nبود چون اعیان نهان اندر بطون\nنه ز هستی بود ایشان را خبر\nنه ز اصل و ، زخود شانرا خبر\nجملگی با اصل خود بودند وصل\nفرق ، شان در میان فرع و اصل\nبود اندر فرع واصل یکدگر\nچون شجر در دانه ، دانه در شجر\n\n(۱) عالم « وحدت » اصل است ، و جهان دوئی بنظر عرفاء فتنه گاهی است جانکاه !\nازین رو انسان همواره بشوق وصول آن مرکز اصل ، می تپد ، عارفی راست .\nشوری شده از خواب عدم دیده کشودیم\nدیدیم که باقی است شب فتنه غنودیم\n(۲) دور اول به فتح دال ، و ثانی بضم آن است ! بر وفق صنعت تجنیس :\n(۳) درین ابیات مسئله مهم وحدت و کثرت خوب روشن شده است !\n\n٢٦٢","chars":1866,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0986/02839.jpg","first_page":1,"last_page":3124,"title":"Kābul : ʻilmī, adabī, ijtimāʻī, tārīkhī کابل : علمى، ادبى، اجتماعى، تاريخى","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0986/2839","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0986/canvas/2839","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0986/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0986_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}