{"book":"adl0986","page":2834,"text":"( صفحه ٦٠ )\nکابل\n( شمارهٔ سوم )\n\nاز فرط محبت، و کمال مراتب روحانی، و قطع علائق از دنیای ماده عالم آب و گل را غبار اوهام\nمی پندارد، و بکلی ازین خاکدان می گذرد. صاحب گلشن راز این ماجرای شگرف را\nچنین سروده :\nوجود اندر کمال خویش ساری است\nامور اعتباری نیست موجود\nجهان را نیست هستی جز مجازی\nتعینها امور اعتباریست\nعدد بسیار و يك چیز است محدود\nسرا سر کار او لهو است و بازی\n\nچون اسرار جهان مرموز است و «حقیقت مسلم» در پرده خفا مکتوم، انسان هر چند به معرفت\nکنه اسرار وجود، همت گمارد، باز هم منتهای دانش او؛ اعتراف به نادانی است عارف باین حقیقت\nاز راه ریاضت و وجد و کشف میرسد و بیخودانه فریاد میکند :\nبروای زاهد خود بین که ز چشم من و تو\nجنگ هفتاد و دو ملت همه را عذر بنه\nراز این پرده نهان است و نهان خواهد بود\nچون ندیدند حقیقت ره افسانه زدند\n( حافظ )\n\n« مشرقی » ما نیز این حقیقت را باین پیرایه می طراز د :\nعالم همه در فکر محال است اینجا\nهر کس که زند دم از وصال تحقیق\nپیدا نه ره قرب و وصال است اینجا\nوهمست و قیاس است و خیال است اینجا\n\nسر مایه اعتبار مایی خبریت\nهر سرو سهی که قد بدعوا افراخت\nاین آمد و رفت نظرم رهگذری است\nنخلی است که رنگ ثمرش بی ثمریست\n\nمیگویند : منتهای علم و دانش، اعتراف نادانی است؛ این کلمه را تنها عرفاء تسلیم نمی کنند،\nفلاسفه و دانشوران نامی بشر (١) که بمرتبه بلند دانش عروج کرده اند « معلوم شد که هیچ\nمعلوم نشد » نتیجه آخرین تفحص و تتبع آنهاست، عارف باین جایگاه بلند از راه یقین و ایمان\nو احساس باطنی میرسد، اما فیلسوف از روی تجربه، وعجز حس ظاهری، و بال افشانی شاهباز\nنگاه و تتبع ! آخر ترین نتایج کنجکاو یها و تفحصات فلاسفه و دانشوران، همان صدای لا اعرف\nو حیرت محض است، سر دار مهر دل خان ما نیز درین قطعه تمام دنیا و دانش آن را به سرابی\nتشبیه کرده است، که حقیقتی در خور ایقان ندارد :\nبهنگام گرما یکی تشنه لب شتابان همی شد بموج سراب\n(١) درین مو ضوع فلاسفه نامدار چون سقراط، فارابی، ابن سینا، رازی، خیام، لامارك\nسپنسر را اقوالی است که از ترس تطویل کلام نگاشته نشد.\n\n٢٦٠","chars":1777,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0986/02834.jpg","first_page":1,"last_page":3124,"title":"Kābul : ʻilmī, adabī, ijtimāʻī, tārīkhī کابل : علمى، ادبى، اجتماعى، تاريخى","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0986/2834","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0986/canvas/2834","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0986/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0986_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}