{"book":"adl0986","page":2833,"text":"( صفحه ٥٩ )\nادبیات قندهار\n( سال ششم )\n\nاگر از مهر شوم یکدم دور کس نه بیند بجهان از من نور\nباطن و ظاهر من از مهر است اول و آخر من از مهر است\nهر چه در خویش سر ا پا نگرم بجز از مهر نه بیند نظرم\nمهر و ماهی که بعالم پیداست\n«مهر دل» جلوگی از نور خداست (١)\n\nجمعی از بستگان دنیای آب و گل میگویند ، انسان را با این بنیه ضعیف و فکری محدود وجانی نحیف چه یارا که از وحدت دم زند ، یا بمقامات بلند عرفان پرواز کند ؟ این ماجرا که از پستی همت و روح بمیان می آید ، اغلب از مردمان بی اراده و سست عزمی را خار راه تصور وصول این مقامهاست ، ووهنی در بنیان کاخ غزم آنها می اندازد ، «مشرقی» در یک مثنوی خویش ، ذره را با آفتاب موضوع بحث قرارداده ، و انسانهای غافل را بیدار می کند ، که ذره عین آفتاب است و نمیتوان این جزو ضعیف را از وصول بدان مرکز شامخ بازداشت :\n\nیکی از ذره بی قدر پرسید چومیل او سوی مهر فلك ديد\nکه ای سرگشته کارت ناتمام است ز خامی در سرت سودای خامست\nترا نسبت چه با مهر جهانتاب ؟ مخور بیهوده اندر عشق او تاب\nز شوقش گر شوی هر لحظه رقصان زتو فارغ بود خورشید تابان\nچو ذره این سخن ناگاه بشنید زغم بر خویشتن سوزیده پیچید\nروای دون همت از عشقم مترسان ! ز نادانی مده پندم بدینسان !\nمرا عشقش نه از بهر وصال است که چون من ذره را این محال است\nسرا سر جنبشم از پرتو اوست که دارد اینچنین سرگشته ام ، دوست !\nوجودم از فروغش گشته ظاهر زنور او شدم بر خویش ناظر\nمرا بی او کجا نام و نشان است سراسر هستیم از وی عیان است\nاگر ظاهر نسازد مهر رخسار نه بیند هیچکس از ذره آثار\nچنان کش ظاهرم از پرتو آن شوم گر از فروغش محو وحیران\nکه تا از من نشانی کس نداند ز هستی من آثاری نماند\nکه جز مهرم نباشد « مهردل » نام\nکه هم آغازم او باشد هم انجام\n\nدنیای اوهام وحیرت : چون موجود حقیقی بنظر عارف حرف همان ذات واحد است ، و دیگران ظلال و تعینات! بنابران درین مرحله سالك را حالت و کیفیتی دست میدهد ، که\n(١) تلازم نام شاعر « مهردل » با مهر که در هر بیت ذکر شده است ، موزون است !\n\n٣٥٩","chars":1732,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0986/02833.jpg","first_page":1,"last_page":3124,"title":"Kābul : ʻilmī, adabī, ijtimāʻī, tārīkhī کابل : علمى، ادبى، اجتماعى، تاريخى","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0986/2833","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0986/canvas/2833","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0986/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0986_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}