{"book":"adl0986","page":2823,"text":"( صفحه ٤٩ )\nغاز كامل حربی\n( سال ششم )\n\nغاز مهم را در محل بحث وتجربه بگذارد ( مطلب ما از همان مهندس شیمی نیست كه او میتواند\nهزار طن غاز را تیار كند زیرا امثال انتاج علمی تا انتاج عملی تجاری كار آسانی نیست ، بلكه\nخیلی مشكلات دارد .\n\nمیگویند انگلیس ها غاز خردل را قبل از آلمانها شناختند وفایدهٔ حربی آنرا هم دانستند اما\nازینكه آنرا برای تجارت تهیه وحاضر كنند عاجز ماندند بنابران المانها بر انگلیسها سبقت جسته\nآنرا برای نخستین دفعه تهیه ومورد استعمال قرار دادند .\n\nنیز میباید غاز كامل حربی ارزان باشد ، البته رعایت این شرط بالعموم در تهیهٔ تمام ذخایر\nحربی ملحوظ است چه هرگاه مواد منفجرهٔ كیمیائی بیش بها بوده باشدلازم است ازان صرف نظر نموده\nدرمقابل ، دیگر مواد ارزان بها مورد عمل قرار داد شود ـ مال وثروت يا يك از اركان جنگ است\nگرچه بعض اوقات تبول دربدل اموال تايك اندازه از اسراف كار میگیرند اما اخراجات ومصارف\nبخود حدود دارد كه هیچ كدام از دول نمیتواند ازان تجاوز كند ، فرض میكنیم در پیش روی\nدو حكومت دو ماده از حیث فعالیت باهم قریب وجود دارد ولى يك ازان قیمت تر و دیگرش ارزان تر\nتمام میشود لہذا هرچند كه مادهٔ ارزان از جہت فعالیت نظر بماده پیش بہا كمتر هم با شد در میدان\nاستعمال همین ماده ارزان بہا بہمان ماده پیش بہا غالب میشود ـ ازین رو غاز كامل حربی كه ما\nدر صدد بحث آنیم بدرجهٔ كم خرچ خواهد بود كه در صورت بلندی ارزش آن ، اتلاف يك فرد\nدشمن بصرف غاز معادل يك غروش ( نیم افغانی تقریباً ) یا چند ملیم ( چند ده پولی ) ممكن خواهد شد .\nصفت جہارمیكه غاز كامل حربی باید دارای آن باشد اینست كه صنع آن از مواد خام داخل\nمملكت ممكن باشد زیرا هرگاه مملكت صانع گاز محتاج بتورید بعض مواد از خارج كرده شود\nدر حین شروع جنگ ورود اشیای مذكور قطع وساختن غاز مطلوب عقیم خواهد ماند ، نیز\nمیباید مواد خام مذكور بصورت عام برای دیگر مواد حربی كثیر التقا ضا\nنبا شد تبا كثرت تقا ضای مذكور با عث گرانی و كمیابی مواد مزبور وسبب\nگرانی غاز حربی كه ازان ساخته میشود نگردد ، مثلا انگلیسها توانستند در هنگام جنگ\nعنصر ( بروم ) را برای صنع غاز اشك آور تهیه كنند بنا براین رجال آن مركب دیگری\nرا ایجاد نمودند كه درتركیب آن ( یود ) داخل كرده میشد ، این مركب هم باسم\n( اتیل ایودر اسیتات ) نامیده شد ، اما بعد از جنگ وسایل جدیدی تهیه نموده عنصر\nبروم را از آب بحر استخراج نمودند .\n\nانتقال غاز مذكور هم میباید اسان با شد، زیرا نقل دادن مواد منفجره در اثنای حرب\nگذشته زحمت كلانی بوده كه مشكلات عساكر مخصوصاً قو ماندنهای حربی می افزود\nبا ین حیث نقل دادن غاز مزبور بہواضع مطلو ب لازم است بی خطر بوده ماده كه محصور\n\n٢٤٩","chars":2275,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0986/02823.jpg","first_page":1,"last_page":3124,"title":"Kābul : ʻilmī, adabī, ijtimāʻī, tārīkhī کابل : علمى، ادبى، اجتماعى، تاريخى","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0986/2823","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0986/canvas/2823","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0986/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0986_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}