{"book":"adl0986","page":2785,"text":"( صفحه ١٩ ) سخندان فارس ( سال ششم )\n\nالا (١) تا بغفلت نخسبی كه نوم حرام است در چشم سالار قوم\nمرا همچو تو خواب خوش در سر است وليكن بيابان به پيش (٢) اندر است\nنياورده عامل غش اندر (٣) ميان بينديشد از رفع ديوانيان\nمنم آن ز پای اندر (٤) افتاده پير خدا يا بفضل خودت دستگير\nبرو شكر كن گر (٥) به خر بر نه‌ئی كه آخر بزير كسان خر نه‌ئی\n(٦) به صنعا درم طفلی اندر گذشت چگويم كزانم چه بر سر گذشت\nدو خواهند بودن (٧) بمحشر فريق ندانم كدامى دهندم طريق\nاما از الفاظ متروك در كتب قدما سراغ ميتوان يافت . ناگفته نماند كه روش كلمه بندى درين طبقه بدل گرديده صفا ورقت سخن بيشتر شد . گوئی ساحۀ كلام را يك قرن آب زدند و در قرن ديگر رفت و روب نمودند تا الفاظ موافق بمذاق تازه خيالان آتی تقريباً يك قرن پيش بمحل استعمال گذارده آمد .\n\nطبقهٔ چهارم\n\nپس از قرن نهم انقلابى در نظم پيداشد چه قاعده است كه شعر را در آغاز و عهد صبى آن عام و خاص پسنديده از و ذوق میبرند و سببش چنانكه مكرر نگاشتيم تشبيه و استعاره است از اشيای موجوده در دسترس عموم كه در هر جا و هر وقت يافت میشود و چون اين استعاره بمرور زمانه بخرج سخنگو رسيده مبتذل ميگردد شاعر تازه هم بسخن تازه محتاج است ناچار بمجاز و استعارهٔ دقيق و عميق و بلند و دور از ذهن دست ميزند و در نتيجه سخن دقيق و غور طلب میشود و گاهی بی لطافت هم ميگردد .\n\nاز عهد شيخ سعدی تا بزمان خواجه حافظ شعرای بسياری ظهور و آنها مجاز های عمده و استعاره های دلكش را بخرج رسانيدند . و چون متأخرين چارهٔ ديگر نيافتند سخن را\n(١) ـ الا ـ (٢) ـ اجتماع به ـ اندر . (٣) ـ اندر ميان . ـ (٤) اندر زائد آمده .\n(٥) ـ اجتماع به ـ بر . (٦) ـ اجتماع به ـ در . (٧) ـ بودن عوض بود .\n\n٢٩١","chars":1470,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0986/02785.jpg","first_page":1,"last_page":3124,"title":"Kābul : ʻilmī, adabī, ijtimāʻī, tārīkhī کابل : علمى، ادبى، اجتماعى، تاريخى","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0986/2785","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0986/canvas/2785","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0986/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0986_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}