{"book":"adl0986","page":2782,"text":"( صفحه ١٦ )\nکابل\n( شمارهٔ سوم )\n\nطبقهٔ سوم\n\nدرین طبقه غزل سرائی رواج یافته سائر اقسام تحت شعاع آن قرار یافت غزل هم در بین مطلع و مقطع محدود گشت . قصائد بر خوشامد از ممدوح و مثنوی بر بیان از حالات عشق منحصر شد و بدینجهت الفاظ رقیق و سخنان شیرین بمیان آمده بسیاری از الفاظ باستانی متروك و زبان از ورزش تعبیر باز مانده در شرح از مقاصد کوتاه آمد . لیکن الفاظ بسیاری از طبقهٔ اول و دوم باقی ماند بعضی از بزرگان این طبقه را نام می بریم .\n\nشیخ سعدی شاعر شیرین کلامی است که کلامش تا کنون از حلاوت نیفتاده نظم و نثرش چنان مینماید که گویایی تکلف سخن میزند حال آنکه همه حکایتهای ادبی است نثرش را شکوه و استعاره اش را لطافتی است که آن بر نظم برتری جسته و این قوهٔ بیان را بر افزوده بر علاوه خیلی محدود و در هشت صفحه مثلا از ده تجاوز نمیکند مانند دایهٔ ابر بهاری و بنات نبات و مهد زمین و کلاه شکوفه و خلعت نوروزی و غیره . غزلهای عاشقانهٔ او نیز وقوعی است که حسب الحال برای یاران و دوستان نوشته . باقی کلام او از قصائد و غیره همه اندرز و پند یست که از بهر دین و دنیا سودمند است خلاصه شیخ در ادای مطلب اقتدار کاملی داشته کلامش پر از شیرینی و فصاحت و خالی از تکلف است . از غزلیات اوست : ـ\n\nگلپشان پیرایه بر خود بسته اند\nساقیان لاابالی در طواف\nجرعهٔ خوردیم و کار از دست رفت\nما بيك جرعه چنین بیخود شدیم\nآتش اندر پختگان افتاد و سوخت\nخیمه بیرون زن که فراشان باد\nزندگانی چیست مردن پیش دوست\nتا جهان بوده است جانشان گل\n\nبلبلان را در سماع آورده اند\nهوش میطواران مجلس برده اند\nتا چه بیهوشانه در می کرده اند\nدیگران چندین قدح چون خورده اند\nخام طبعان همچنان افسرده اند\nفرش دیبا در چمن گسترده اند\nکاین گروه زندگان دل مرده اند\nاز سلحداران خار آزرده اند\n\nعاشقان را کشته می بینند خلق\nبشنو از سعدی که جان پرورده اند\n\nمعلمت همه شوخی و دلبری آموخت\nمرا بشاعری آموخت روزگار آنگه\nهمه قبیلهٔ من عالمان دین بودند\nبلای عشق تو بنیاد زهد و بیخ ورع\n\nجفا و ناز و عتاب و ستمگری آموخت\nکه چشم مست تو دیدم که ساحری آموخت\nمرا معلم عشق تو شاعری آموخت\nچنان بکند که صوفی قلندری آموخت\n\n٢١٦","chars":1835,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0986/02782.jpg","first_page":1,"last_page":3124,"title":"Kābul : ʻilmī, adabī, ijtimāʻī, tārīkhī کابل : علمى، ادبى، اجتماعى، تاريخى","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0986/2782","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0986/canvas/2782","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0986/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0986_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}