{"book":"adl0986","page":2780,"text":"( صفحه ١٤ )\nکابل\n( شمارهٔ سوم )\n\nدر اثر معیشت در صحرا طبع صاف و ساده داشتند که شعر بی تکلف از ان سر میزد . لیکن در طبقهٔ دوم\nشعر بدر بار سلطنتی جا گرفت امرا و ارباب علم میل بشاعری نمودند و چون طرز معیشت آنها از خوراک\nو پوشاک و صحبت و غیره خالی از نزاکت صنعی نبوده اثر تکلف در گفتار آنها نیز پدید آمد و در نتیجه\nخصائص طبقهٔ اول اندک اندک از بین رفت .\n\nترجیح دادن یکی را بر دیگری کار آزاد نیست چه ذوقها مختلف است بعضی طبقهٔ اول و بعضی\nطبقهٔ دوم را پسند میکنند فزونی فصاحت را هم بمقدار ترقی درین وصف میدانند .\n\nالفاظ قدیمه و محاوره های خصوصی رایج در طبقهٔ اول بعضی در طبقهٔ دوم قلیل الاستعمال\nو بعضی بکلی متروک گردید و ازا نجمله است کژ و کژی که در عوض کج و کجی شیوع یافت .\n\nنا گفته نماند که در زبان نرمی و سلاستی پیدا شده که تنها ذوق سلیم درک آن میتواند\nو از حوضلهٔ بیان خارج است ، شاهنامه و سکندر نامه هر دو فارسی و هردو شاعر آنها خیلی\nصاحب کمالند لیکن در الفاظ و سبک کلمه بندی این دو چنان فرق است که گویا هر یک\nزبان جدا گانهٔ دارد .\n\nگر چه شیخ نظامی از گل و بلبل حرف میزند لیکن در کلام او ذوق غزل پیدا نیست بلی\nسخن فهم میدانند که غزل سبک جداگانه دارد . اینچنین درسبک هر يك از مثنوی و قصیده و\nغیره فرقی است که گوئی هريك زبان جداگانه داشته .\nدر ین طبقه شعرا گاهی در اول و گاهی در آخر اشعار ذکری از تخلص خود میکردند\nدر بعض جا از دیوان خاقانی و انوری آواز غزل بلند میشود .\nدرین طبقه بعض الفاظ از طبقهٔ اول یاد گار مانده که در ذیل مینگاریم .\nرامش ـــــ فردوسی و غیره بجای آرام و آسودگی و عیش و نشاط ، رامش استعمال میکردند\nرامشگر ، خنیاگر ـــــ در طبقه دوم مطرب ، نغمه گر و نغمه ساز استعمال یافته شاید فردوسی\nدر يك جا هم مطرب نگفته باشد .\n\nغریو ـــ در طبقهٔ دوم غوغا ، شور ، فریاد و خروش و غیره استعمال شده .\nبیغاره ـــ    »    »   طعنه و ملامت و سرزنش نیز استعمال شد .\nبیغوله ـــ    »    »   گوشه و کنج نیز گفتند .\nآزرم ـــ    »    »   شرم ، حیا ، مروت صلح و غیره نیز استعمال یافت .\nدژم ـــ    »    »   افسرده ، غمناك ، سهمگین ، مخزون ، مغموم ، مستعمل شد .\nدژ خیم ـــ    »    »   زشت خو ، زشت رو ، بدرو ، بد خو استعمال نمودند .\nنژند ـــ    »    »   غمگین و اندوهناك و غیره استعمال یافت .\n\n٢١٤","chars":1986,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0986/02780.jpg","first_page":1,"last_page":3124,"title":"Kābul : ʻilmī, adabī, ijtimāʻī, tārīkhī کابل : علمى، ادبى، اجتماعى، تاريخى","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0986/2780","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0986/canvas/2780","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0986/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0986_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}