{"book":"adl0986","page":2777,"text":"سخندان فارس\nترجمه جناب قاری عبد الله خان\nملك الشعرا\n\nطبقهٔ دوم\nطبقهٔ دوم از (۵۰۰ ه) آغاز میکند. در طبقهٔ اول شعر طبعی و تقریر و تحریر یکسان بود. نظم بترك دادن وزن بی تکلف نثر مطابق بمحاوره می‌شد. درین طبقه به سبب تعمیم علوم ومعارف عربی وسعت افکار و دقت نظر و اقتدار بر سخن پیشتر گردیده کتب بلاغت در زبان فارسی تالیف یافت در نتیجه مداخلهٔ الفاظ عربی زیادت پذیرفت وصنائع بدیعه الفاظ ومعانی را برنگ علمی در آورد و چنانکه مکرر نگاشته ایم استعاره های تازه روی کار آمده در عوض رنگ گل و نغمهٔ بلبل مثلا که قدما استعمال میکردند رخسار شاهد گل و آواز را مشگر بلبل زبان زد فصحای این طبقه گردید. لکن امور مذکوره مخل تعبیر از مقصود نشد چه هر يك ازين فصحا در اظهار ما فی الضمیر و حسن بیان دستی داشتند.\nخاقانی وانوری و نظامی درین طبقه بسخن آفرینی مشهورند. خاقانی آغاز و خاتمه قصائد بی‌نهایت خوب گفته و کلامش درین زمینه تاثیر مخصوصی دارد. از اشعار اوست:\nخاقانی آن کسان که براه تو میروند زاغند و زاغ را روش كبك آرزوست\nطفلی که آرزوی ترا زوی زر کند نارنج را برد که ترا زو کند ز پوست\nگیرم که مار چو به کند تن بشکل مار کوزهر بهر دشمن و کو مهره بهر دوست\n\nوله\nنیست اقلیم سخن را بهتر از من پادشا در جهان ملك سخن را نی مسلم شد مرا\nمریم بکر معانی را منم روح القدس نوعروس فضل را صاحب منم نعم الفتی\nدرع حکمت پوشم و بی ترس گویم کالقتال خوان فکرت سازم و بی بخل گویم کالصلا\n\nنظامی گنجوی بنای سخن را بطرح تازه ریخت و در تشبیه و استعارهٔ رنگین حسن استعمالی بخرج داده لطافت و نزاکت را در سخن با متانت جمع نمود. و علاوه بر خمسهٔ بی نظیری که دارد قصائد\n\n۲۱۱","chars":1421,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0986/02777.jpg","first_page":1,"last_page":3124,"title":"Kābul : ʻilmī, adabī, ijtimāʻī, tārīkhī کابل : علمى، ادبى، اجتماعى، تاريخى","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0986/2777","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0986/canvas/2777","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0986/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0986_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}