{"book":"adl0986","page":2685,"text":"( صفحه ۱۳۷ )\nسفر نامه چین\n( سال ششم )\n\nخود راست کرده که شرح آن در وصف نگنجد و صفت آن عمارت مقدور بیان نیست ، فی الجمله از\nدر بار گاه تادر بیرون یکهزار و نهصد و بیست و پنج قدم بود ودر درون حرم خود کسی را راه\nنبود ، از چپ و راست عمارت در عمارت و سرا در سرا و باغ در باغ و مجموع فرش سنگ تراشیده\n(۱) که از خاک چینی پخته اند که مطلقاً جو هر او بسنگ می میماند و مقدار دو بیست یا سیصد\nگزطول وعرض ، و هر حوالی که بودسنگ فرش مقدار موئی کج( ۲) شده و ( نه ) پیچیده که کسی\nگوید بقلم جدول کشیده اند ، و سنگ تراشیدها ( به ) ازدر و سیمرغ ختای منبت و منقر (۲)\nمثل یشم تراشی که آدمی دران حیران می شد ، سنگ تراشی و درود گری و گلکاری و نقاشی\nو کاشی (۳) تراشی در مجموع این بلاد هیچ کس ( چون ایشان ) نمی توان کرد مگر (٤) استادان این\nبلاد بینند تا با ورکنند وانصاف دهند ، فی الجمله درنیمروز این طوی آخر شد و هر کس بوتاق خو درفتند ،\nو در نهم (ه) صفر سحر گاه اسبان آوردند و ایلچیان را پیش بردند و هشت روز بود که\nپاد شاه از حرم بیرون رفته (۶) بود و در بیرون شهر خانه سبزی ساخته بود و دران خا نه هیچ\nصورت وهیچ بت نبود و پادشاه را عادت بود که هر سال آن چند روز حیوانی نمی خورد و پیش حرم نمی رفت\nو کس را پیش خود نمی گذاشت و میگفت که خدای آسمان را عبادت میکنم و بعبادت خود مشغول بود ،\nالقصه‌ آنروز بازگشته بود و بحرم می آمد و بسیار تجمل وعظمت ولشکر وخدم همراه بود پیلان آرایش کرده\nپیش می بردند و محفه (۷) مدور مطلا بردوش گرفته بودند ، علمهای سیاه و سرخ وزرد وسبز و زنگاری\nمنقش بصورت آفتاب و ماه و ستاره گان وکوه ودریا وخطوط ختای در پس و پیش او ، دیگر نیزه داران\nوشمشیر (و) تا بیغ و ژوپین و دورباش وحربه وگرز وشمشیر و تبرزین وجوگانها با زلف دراز و باد بیزن\nختائی و چتر میر (د) نه ، و پنج محفه دیگر آرایش کرده مجموع مطلا بردوش مردم ، و سازها که شرح آن\nنمی توان داد بسیار ، ومقدار از پنجهزار (۸) نفرآدمی از پس و پیش پادشاه میرفتند که یکی پیش و یکی\nپس بی قاعده زهره نداشتند که بروند ، وکس را زهره نبود که آواز برآرد چنانکه گوئی هیچ متتفس\nنیست بجز آوازسازهای ختائیان که دعای پادشاه میگفتند ، چون پادشاه بحرم بیرون رفت بازگشتند و هرکس\nبوتاق خود رفتند .\nدیگردران ایام رسم ایشان چنانست که شب چراغ میگویند ، هفت شبانه روز ، دراندرون کریاس پادشاه\nکوهی از چوب میسازند و روی چوب بشاخ سرو می پوشند چنانکه گوئی کوهی از زمرد است و صدهزار چراغ\nتعبیه کرده اند وچند هزار آدمی از مقوی کاغذ ساخته ورنگ چهره وجامه چنا نکه ازدور بآدمی میماند\nوریسما نها بران چراغها تعبیه کرده اند وموشکها از نفط ساخته که چون يك چراغ را بر افروختند موشك\nبر آن ریسمانهادویدن (۹) گرفت و بهرچراغی که رسیدند روشن شد چنانکه به يك نفس آن چندان چراغها (كه)\nاز بالای کوه تا پایان (۱۰) هست روشن میشود ، در شهر نیز بردرخانهاودکانها چراغ بسیاری افروزند ودران\n(۱) در مطلع بعدش افزوده، وخشت تراشیده (۲) پوشیده شده (۳) مطالع : کاشی کاری (٤) مطلع\nاگر (ه) ۹ صفر سنه ٨٢٤ ه ۱۳ فبروی سنه ١٤٢١ع (٦) مطلع : نرفته (۷) اصل انخفه در مطلع\nمثل متن (۸) مطلع پنجاه هزار (۹) اصل ، وبدويدن (١٠)اصل : بان ماه ، تصحیح از روی مطلع ،\n\n۱۴۷","chars":2735,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0986/02685.jpg","first_page":1,"last_page":3124,"title":"Kābul : ʻilmī, adabī, ijtimāʻī, tārīkhī کابل : علمى، ادبى، اجتماعى، تاريخى","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0986/2685","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0986/canvas/2685","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0986/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0986_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}