{"book":"adl0986","page":2596,"text":"( صفحه ٥٨ ) کابل ( شماره اول و دوم )\n\nتاریخ مینویسد و عادتاً در مقابل همین اصطلاح که ما آن را کلان نوشتیم و اکثری\nاز قاموس نگاران آن را به قوم یا عشیره ترجمه میکنند گیر کند آن را\nعادتاً قوم خواهد نوشت در حالیکه این ترجمه نه از نقطه نظر قاموس نگار\nو يك نفر سیاح و غیره بلکه از عينك يك نفر مورخ و مدقق حیات اجتماعی\nغلطی غیر قابل جبرانی است که مرتکب می شود زیرا اگرچه کلان از روی\nعدۀ نفوس و تعدد ذکور و اناث هم سر ؛ که عادتاً زوجین گفته می شود منظرۀ\nيك قوم یا عشیره را دارد اما از روی عادات و اخلاق و روابط و علائق و قوانین دقیق\nو اجتماعی که آن را در بالا مطالعه فرمودید غیر از يك عائله وسیع و بزرگ دیگر\nمفهومی ندارد و ازین جهة اگر در تاریخ قبل از اسلام عربستان به کلمۀ بنی اسد\nبرمیخوریم و آن را عشیرۀ بنی اسد ترجمه کرده بخیال خود قومی به مفهوم امروزی خطور\nمیدهیم غلطی فاحشی است که در تعبیر این کلمه مینمائیم و یا اگر در جائی به\nتعبیر اگز و گامیا بر میخوریم و از معنی سطحی آن استدلال میکنیم که فلان\nقوم از اصول تاهل از خارج کار میگرفتند و از فلسفهٔ پیدایش این قانون اطلاع\nنداشته باشیم تصور میکنیم این اصول شاید برای تسکین نائرهٔ شدید . . . . بوده\nکه افراد داخل عشیره آن را جبران کرده نمیتوانستند؛ هم چنین است تمام مبادیات\nحیات اجتماعی که باید در تعین علل و موجبات و لزوم پیدایش آن قدری درنگ\nو توقف کرد و شاید بی مورد نباشد اگر گفته شود که حل تمام این گونه قضایا\nمنوط بعلم بوده مورخ را هم لازم است در تمام علوم اجتماعی و علوم معاونۀ آن\nدارای يك رشته معلومات کم و بیشی باشد تا بمدد آن در روح ملل قدیمه\nنفوذ کرده حقائق را از مدلول صحیح کلمات و لغات آن بیرون آرد .\nانتها\n\n٥٨","chars":1467,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0986/02596.jpg","first_page":1,"last_page":3124,"title":"Kābul : ʻilmī, adabī, ijtimāʻī, tārīkhī کابل : علمى، ادبى، اجتماعى، تاريخى","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0986/2596","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0986/canvas/2596","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0986/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0986_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}