{"book":"adl0986","page":2556,"text":"( صفحهٔ ١٨ )\nکابل\n( شمارهٔ اول و دوم )\n\n٤ ـ قاعدهٔ عمومی است که زبان در آغاز طفولیت بر سرافت اصلی خود بوده از وسعت افکار و مضامین دقیق برکنار وجز با چیزهای محسوس و تحت نظر سرو کاری ندارد لذا در ابیات فوقی تنها از جوی مولیان که نهریست در بخارا و ريك آمو و آب جیحون تعریف نموده و چون بعلت بی چشمی از ذوق بلطائف مرایا بی بهره بود لذا بوی جوی مولیان گفت و بذكر ريك پرداخت تا مشقت سفر در ریگ زار را بشوق وصول بوطن سهل نماید و ازینجهت گفت ریگ آمو و درشتیهای آن کار لطافت پرنیان میکند . اگر شاعر کنونی بود تابش ذره را آفتاب می ساخت لکن آن بیچاره از ذره و تابش آن خبری ندارد .\nاینچنین شاعر کنونی از موجۀ آب جیحون طوفانی برمی انگیخت لیکن استاد آنچه حالت واقعی آن بود بیان کرد و گفت : ـ آب جیحون تا عنان خنگ شه می آید و این حالتی است خالی از تکلیف و خطر بلکه خوش آیند و فرحت انگیز و نیز از حرکت پادشاه بشادمانی بخارا را مژده داد و از نشستن با دوستان یاد آوری نمود شاید شعرا اشعاری در حب وطن سروده باشند غرا و رنگین لکن همه خیالی و مبالغهٔ شاعرانه خواهد بود برخلاف این ابیات که وقوعی و تذکاری از وطن و امور اتفاقی عرض راه نموده حالت جغرافی آن ناحیه را بیان میکند از مبالغه و سائر اموریکه شعر فارسی را بدنام ساخته چنان پاک و پاکیزه و ساده است که اگر این نظم نثر گردد هم اصل موضوع همین قدر عبارت می خواهد .\nقصيدهٔ دیگری نیز از و مشهور است و دران شکایت از ایام پیری کرده چند بیت ازان در ذیل می نگاریم :\nمرا بسو دو فروریخت هرچه دندان بود نبود دندانها بل چراغ تابان بود\nسپید سیم رده بود و در و مرجان بود ستارهٔ سحری بود و قطره باران بود\n\n١٨","chars":1424,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0986/02556.jpg","first_page":1,"last_page":3124,"title":"Kābul : ʻilmī, adabī, ijtimāʻī, tārīkhī کابل : علمى، ادبى، اجتماعى، تاريخى","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0986/2556","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0986/canvas/2556","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0986/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0986_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}