{"book":"adl0986","page":2549,"text":"( صفحهٔ ۱۳ )\nتاثیر تمدن اسلام\n( سال ششم )\n\nوامرا به کتابخانه ها میرفتند ، و در رصد خانه ها وقتها میگذشتاندند ، و با اهل\nعلم در علوم مختلفه مباحثه و مناظره میکردند ، در مسایل هندسی می پیچیدند و\nبسا که استغراق خلفا در امور علمی سبب از تعطیل لوازم جهانبانی گردیده و امور\nسلطنت رو بخرابی می نهاد . قوافل پی در پی از نمونه های نباتات و نسخ قلمی\nاز بخارا بسوی دجله و از مصر بجانب اندلس طی منازل مینمود ، برای بدست\nآوردن کتب علمی و اسانید مقتدر سفرا و نمایندگان بجانب هند و قسطنطنیه\nمیفرستادند . و بسا اتفاق افتاده که خلفا از ممالک مفتوحهٔ خود شان کتب علمی و\nذخیرهٔ تصالیف ممتازهٔ یونانی و یا اسناد مقتدر ریاضی را در عوض حریت و آزادی\nدادن پیشنهاد میکردند . متصل هر مسجد یك مدرسه علمی بنا می یافت ، وزرا در\nتاسیس کتابخانه ها وصله و اعطا به دارالفنون ها و مقرری معاش برای محصلین\nنا دار از شاهان پیشی میجستند . علما از هر عرق و هر دین و مذهبیکه بودند مورد\nاحترام واقع میگشتند ، وقتی خلفا برای اجرای امر مهمی بصوبی سفر میکردند\nچندین بار اشتر کتب و عدهٔ از علما با آنها همراه می بود .\n\nآغاز رنسانس ثانی در اوروپا از تاثیر تمدن اسلام و مورها بود گهوارهٔ\nتمدن نوین اروپا ایطالیه نی بلکه اندلس بود ، زمانیکه اروپا را\nبکلی بربریت استیلا نموده و در تاریکترین مرحلهٔ جهالت و تنزل حیات بسر میبردند\nآنوقت امصار و دیار اسلامی بغداد ، قاهره ، قرطبه ، و طلیطله مراکز تهذیب\nو تمدن بوده ارتقای بشری را بعالم نمایان میساختند ، اثرات همان تمدن بود\nکه بر دنیا موثر ثابت شد و تحريك زندگانی جدید از انوقت آغاز یافت .\n\nبارها این حقیقت بعالم آشکار گشته ولی از شوخ چشمی ازان انکار نموده اند\nزیرا ممکن نبود احسان مسلمانان را که بر گردن اوروپا بار است هم یکی از اساس\n\n۱۲","chars":1535,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0986/02549.jpg","first_page":1,"last_page":3124,"title":"Kābul : ʻilmī, adabī, ijtimāʻī, tārīkhī کابل : علمى، ادبى، اجتماعى، تاريخى","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0986/2549","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0986/canvas/2549","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0986/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0986_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}