{"book":"adl0986","page":2421,"text":"شماره ( دوازدهم ) سال دوم\nرومان یا فن قصه\n( 5 )\n\nمقام قصه در ادبیات خود ما ؟ .....\nمن نمی پرسم که آیا تألیف و ابتکار قصه در جمله ادبیات ما هست یا نیست زیرا مانند همه کس\nاینرا میدانم از وقتیکه شرق حرکترا در میدان حیات واگذاشته در جمله همین واگذاریهای ما\nاین معلم کهن و اصیل بشر یعنی رومان بود ، بلکه سوال من اینستکه رومان یا قدیمترین فنون\nو معلمهای بشر در نظر ما چه منزلت دارد یا اینکه در جمله ارکان ادب قصه را بکدام درجه\nاعتبار میدهیم ؟ ..... جواب این نه تنها مضحک بلکه غم آور است :\nخوانده یا شنیده باشید که رومان خیالی میسازد ، وقترا ضایع میکند ، مصرف عبث است ،\nاز خود کش بیگانه پرور میسازد ، و چه تهمتهای فضیح و نا شایسته نیستکه باین اصیل فنها\nکرده نمیشود یا نشد .\nنمیدانم آنکه گفته است رومان خیالی میسازد مقصود اصلی او ازین تهمت چه بود ؟\nمگر اینکه قوی شدن قوة خیا لرا نمیداند که مصدر چه تسهیلات در میدان مادیات\nحیات و ماخذ چقدر رنگها در میدان معنویات آن شده میتواند . یا مرادش از راه کنایه\nاین است که عاملیت را در انسان کم میکند در حالیکه در تمام نوشته ها و تجارییکه\nراجع بتعلیم یا تربیه بوجود آمده است چنین دلیلی نیست آنرا نشان بدهد که\nمطالعه « هر چه باشد » عملی و یا غیر عملی ساخته میتواند زیرا مسئله عاملیت و یا\nنا عامليت يك امر تربيه ويست بعبارت دیگر انسان از راه مطالعه نه عامل و نه تمبل میشود ،\nو اگر يك آدمیرا بیا فیم که عاملیت ندارد این دلیل نیستکه اورومان بسیار ؛ خوانده است\nو یا اینکه قوة خیالش زیاد ست ، بلکه این ناعاملیت او نتيجة تربية اتکالی و یا دیگر نقایص\nتربیه وی خواهد بود . اما قوي شدن خيالرا بايد يك صفت و یا کمال خوب بدانیم عليهذا\nهر چه که این قوه را در ما زیاد کند محل توجه و اعتنای ما واقع گردد ، و اگر ما بخواهیم\nدر اینجا اثرات و مزایای قوة خیالرا در حیات یکنفر بیان كنيم این بحث ما يك شرح\nعلم النفسی درازی خواهد شد ، لذا بطرف رومان رفته میگویم که رومان بسیار ملکات\nانسانرا غذا میدهد در آنجمله خیال اوست و این صفت رومان میباشد ، اما اینکه انسانرا\nکار کن یا عملی میسازد و نمیسازد قراریکه پیشتر بیان یافت دخل بمطالعه ندارد و مسئله\n\n١١٤٣","chars":1860,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0986/02421.jpg","first_page":1,"last_page":3124,"title":"Kābul : ʻilmī, adabī, ijtimāʻī, tārīkhī کابل : علمى، ادبى، اجتماعى، تاريخى","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0986/2421","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0986/canvas/2421","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0986/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0986_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}