{"book":"adl0986","page":2419,"text":"( ٣ )\nشماره ( دوازدهم ) سال دوم رومان يا فن قصه\n\nاز ما نیست باری آنرا در حیات استعمال نکرده و یا نشنیده باشد : «چه بخندانی خوری تو نی خوره »\nواقعاً شنیدن این قصه مزاج تفلسف را که بمعنی بیش از ماده اعتنا داده میشود پیشروی\nنظر ما میآرد .\nنمی بینی که این روح یا خوی اعتنا دادن بمعنی بیش از ماده حتی در پایانترین طبقات ما\nموجود است ، حتی مجرمشرا اگر بین دو سزا مخیر سازی که مال و منال او را ضبط کنی\nیا اینکه تشهیرش کنی ، میبینی که آن سزای اولرا با دل خوش و خاطر جمع قبول میکند . ولی\nتشهیر را ؟ . . . . ابداً تحمل کرده نمیتواند گویا این قصه ، تاپۀ ، مزاج عقلی اوست بازا کر\nدقت کنیم همین قصه را تاپۀ مزاج خلقی نیز مییابیم مثلا اگر بقوت خود پیشش دزیدی\nو یا چیزی خواستی آتش میباراند اگرچه خودش هم با تو بسوزد ، اما « بخنده » که معناهای\nبسیار باریکتر و لطیفتر و پرنزا کت تر از عجز دارد اگرچه مال او را بخوری بازهم\nخواهدت گفت که : « چه بخنده خوری تو خوره » . . . . . .\nو علهذا تمام قصه هائیکه از پدرها مانده است اگر جمع و تعقیب کنیم همه را عبارت از تاپۀ\nمزاج عقلی و مزاج خلقی ایشان خواهیم یافت ، زیرا این طریق تلقين منطق و معلومات\nدر قالب قصه در آن دوره هائیکه در هرده و هر محله مدرسه نبود یگانه ترین و بهترین ذریعۀ\nتعليم و تلقين حتی یگانه ترین وسیلهٔ ساختن وحدتهای خلقی و ذهنی ملت بود .\nو باز قراریکه در سر این مقال گفتیم همین طریق تعليم بذريعۀ قصه قدیمیترین اصولیستکه\nبشر یافته است زیرا تا جائیکه تاریخ نشان میدهد حتی ما قبل آن هم موجودیت قصه در بین\nبشر بمنزلۀ معلم و مهذب ثابت میشود . برویم بطرف : —\nقرنهای تاريك تاريخ :\nمدرس که بود درس چه بود ؟ البته که قصه گوی مدرس و قصه درس بود .\nزیرا آنوقت عائله ها یا قبيله ها بود ، مسکن یکی تا دیگری پیش از چند میل فاصله نداشت\nولی طی کردن این چند میل از سیاحتهای دو قطب امروز چندان آسانتر هم نبود ، والبته که\nمعيشت و معرفت وسایل آن باید بسیار تنگ و ناقص میبود حتی شاید طریق کشیدن دانه های\n\n١١٤١","chars":1727,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0986/02419.jpg","first_page":1,"last_page":3124,"title":"Kābul : ʻilmī, adabī, ijtimāʻī, tārīkhī کابل : علمى، ادبى، اجتماعى، تاريخى","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0986/2419","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0986/canvas/2419","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0986/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0986_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}