{"book":"adl0986","page":2418,"text":"شماره ( دوازدهم ) سال دوم مجله کابل ( ٢ )\n\nواضح و آشکار و هویداست و چون قصه در قطار اول ادبیات است باید عمده ترین\nنماینده مزاج عقلی و خلقی يك جامعه قصه های آن باشد ، چنانچه هیچ جامعه را از قدیم الایامش\nتا امروز نیابیم كه برای ثبت و رسم حتی رواج دادن روح و مزاج عقلی خودش قصه را\nوسیله نگرفته باشد ، تنها طبقه ما آنرا اهمال كرده است و اگر نه تا جیل یا طبقه گذشته هم\nمعمول بود و ما اگر آثار و میراثهائیکه از پدرها برای ما مانده است تعمق كنیم همه\nو یا اغلب معارف و اخلاقیات حتی تجاریكه خواستند بین طبقه خود و اولاد شان رواج\nبدهند در قالب قصه ها ریخته و شایع مییابیم و گوئی این قالب قصه در آنوقت بجای مطابع\nو مطبوعات امروزه کار میداد ، زیرا برای ترویج بهترین و یگانه ترین طریق بود .\nچنانچه همه پدر های امروز و دیروز خود را اگر دقت كنیم خواهیم دید كمتر نفری\nدر آنها پیدا شود كه اساس ( ١ ) عمده منطق ذهنی او حکایه ها وقصه های کلیله و دمنه ،\nبیدل ، گلستان و مثنوی مخصوصاً حکایه هائیکه عقلیت محیط آنها را ریخته است نباشد ، بلكه\nاگر همین حکایه های رقم اخیر را دقت كنیم عبارت از مجموعه اخلاق و مزاج عقلی پدرهای\nخود خواهیم یافت : کرم اخلاق و متنانت آن ، طبع فکاهی یا لطیفه جو ، بلند همتی ، سیاست\nوتدبیر . ( كه آنوقت چیز معمول یا یگانه چیز این عالم بود ) مخصوصتر از آن نظر تفلسف\nو یا قناعت عمیق كه بحیات داشتند و بسیار خوی و مزاجهای كه كاشان در سه اساس : بساطت ،\nتفلسف ، متانت جمع میشوند و اخلاق خصوصی پدرهای ما بود ، همین اخلاقها را درقصه\nهائیکه برای ما گذاشتند روشن و بر جسته و واضح مییابیم وما اگر بخواهیم اخلاق و مزاج\nعقلی پدرهای خود را بشناسیم و یا پابند شویم چاره غیره از مطالعه همان قصه ها نداریم\nزیرا قراریکه پیشتر بیان یافت این یگانه ترین ذرایع یا قالبهائی بود كه معارف ومعلومات\nو تجارب حیاتی خود را در آن ریخته باشند ، مخصوصاً همان قصه هائیکه در طبقه اوسط\nمحیط و یا پایانتر آن رایج بوده است زیرا اینها اکثریت ملت هستند ، و باز عین مزاج\nطبیعی و بی ساخت قومیتهای ما را نمایندگی میکند ، مثلا :\nاز قصه های بسیار مشهور ماست که جمله اخیرش چنان ضرب المثل عام گردیده که احدی\n\n(١) بروزن تکیه كلام\n\n١١٤٠","chars":1890,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0986/02418.jpg","first_page":1,"last_page":3124,"title":"Kābul : ʻilmī, adabī, ijtimāʻī, tārīkhī کابل : علمى، ادبى، اجتماعى، تاريخى","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0986/2418","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0986/canvas/2418","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0986/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0986_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}