{"book":"adl0986","page":2347,"text":"شماره ( یاز دهم ) سال دوم وصایای خسروی ( ٤٣ )\n\nهرچه هست باعث تقویۀ قلب و تفریح دماغ است این فرزند من خاك نیست اما از اجزای خاك است : اسم عزيزش ( حجر پاره ) تعيين سنش را غیر از رسام ( بديع السموات والارض ) کسی دیگر کرده نمي تواند .\nدر آغوش محبتش گرفتم واز رخسارۀ تصوری آن بوسۀ خيالي برداشته نصایح پدرانۀ خودم را در حالتیكه احتضار خریف شبابش مينا مند و من به آن همنوائی دارم يكايك برایش ايضاح نموده گفتم :\nفرزند !\nهرگاه در انسان يك خاصيت مميزه موجود نمي بود ، هيچگاه اسم انسانيت به او نهاده نمی شد و آن عبارت است از ار تقاي تدريجي بمرامات قلبي و دماغی که محفظۀ اسرار انسا نیتش می نامند .\nو این ارتقاي تدریجی میسر نمیشود بجز ( توسل ، به حبل المتين علم ودانش ) تصور نکنی که این ارتقاي تدریجی را تنها انسانها از نیروی علم مالك شده و میشوند ، نه ، بلکه در انسان های وحشی ، حيوانات اهلی و درنده و نباتات و آب ها وحتی در جمادات هم ارتقاي تدريجي بوده : اما مقصد ازین ارتقا نه تنها بزرگ شدن حيوانات و نباتات ، از حالت صغارت بکبارت است ، بل آن نکته مهمه عبارت است از ترقی و تعالی فکریه در راه تامين و آسايش همنوعی و برتری شخصیت چه بجهان وجود وچه بعالم ارواح .\nآری تذكار شخصیت بجهان جسمانی در مقابل افعال بس قبيحه هم حاصل میشود و بسی از سلاطین ظالم حایز این موقع شده اند ، اما باز تردید میکنم که مطلب ازین اشتهار نه تذكار اسم شخص به شخصیت نفرین آمیزی است ، بلکه در مقام تحسين و آفرين و ياتقدير و تمجيد که استحصال این رتبۀ رفيعۀ ومميزۀ تقدير در مقابل تحصيل شرافت است و اس اساس مهم این شرافت تنها اكتساب علم است وبس .\nعلم قطع نظر از انكه روح را تقویت ، جسم را قدرت ، حسیات حواس خمسه را هدایت و نظر به از دیاد تحصیل عقل را قوت و استطاعت می بخشد اینچنین خواص مستقرۀ آن با يك جامعه سرایت کرده و موجب تشحيد اذهان آنان گردیده ، ثمرۀ جلادت بار ( انما المومنون اخوة )\n\n۱۰۸۱","chars":1652,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0986/02347.jpg","first_page":1,"last_page":3124,"title":"Kābul : ʻilmī, adabī, ijtimāʻī, tārīkhī کابل : علمى، ادبى، اجتماعى، تاريخى","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0986/2347","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0986/canvas/2347","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0986/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0986_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}